<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1409-1429</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Revista Costarricense de Salud Pública]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Rev. costarric. salud pública]]></abbrev-journal-title>
<issn>1409-1429</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Asociación Costarricense de Salud Pública]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1409-14292013000100009</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Estudio bacteriológico de sushi preparado y comercializado en San José, Costa Rica]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Bacteriological study of prepared and commercialized sushi in San Jose, Costa Rica]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Madrigal]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ana Patricia]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[López]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ceverine]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Arias]]></surname>
<given-names><![CDATA[María Laura]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A03"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Salas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pilar]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A04"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Chaves]]></surname>
<given-names><![CDATA[Carolina]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A05"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Caja Costarricense de Seguro Social  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Laboratorio Clínico San Sebastián  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A03">
<institution><![CDATA[,Universidad de Costa Rica  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A04">
<institution><![CDATA[,Universidad de Costa Rica  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A05">
<institution><![CDATA[,Universidad de Costa Rica  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2013</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2013</year>
</pub-date>
<volume>22</volume>
<numero>1</numero>
<fpage>51</fpage>
<lpage>55</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1409-14292013000100009&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1409-14292013000100009&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1409-14292013000100009&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Objetivo: Conocer la calidad bacteriológica de muestras de sushi expendidas en diferentes restaurantes de la provincia de San José en Costa Rica. Materiales y Método: Se analizaron 60 muestras de éste producto, a las cuales se les realizó mediante los procedimientos descritos en el Compendio de Métodos para el Examen Microbiológico de Alimentos, los siguientes análisis: recuento total aerobio mesófilo, número más probable de coliformes termotolerantes, fecales y E. coli, recuento de S. aureus y número más probable de B. cereus. Adicionalmente se investigó la presencia de patógenos relacionados con el sushi como: L. monocytogenes, Salmonella sp. y V parahaemolitycus. Resultados: El 6 (46%) establecimientos presentaron positividad por E coli, aunque en poca cantidad (1 a 10 NMP/ g en promedio). Siete establecimientos (54%) mostraron presencia de S. aureus, la mayoría en el orden de 10² UFC/ g. Adicionalmente, se logró aislar 2 cepas de B. cereus y2 de L. monocytogenes. No fue posible establecer la presencia de Salmonella sp. ni Vibrio parahaemolyticus en ninguna de las muestras evaluadas. Discusión: Según el Reglamento Técnico Centroamericano RTCA 67.04.50:08, en su sección 17.1 el 62% (8) de los establecimientos incluidos en el estudio incumplen con la norma establecida para este tipo de alimento. Esta no conformidad se da en la mayoría de los casos por la presencia de cantidades de S. aureus superiores a las 100 UFC/g.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Objective: Knowing the bacteriological quality of samples issued at different sushi restaurants in the province of San José in Costa Rica. Methods: Sixty sushi samples, acquired from different restaurants from the province of San José, Costa Rica were analyzed in order to determine their bacteriological quality. Methodology followed was that described in the Compendium of Methods for the Microbiological Examination of Food and included total aerobic plate count, Staphylococus aureus plate count, Most Probable Number of total and fecal coliforms, Escherichia coli, and B. cereus. Also, the presence of potential pathogens found in sushi including Salmonella sp., Listeria monocytogenes and Vibrio parahaemolyticus was analyzed. Results: That 6 (46%) of the restaurants were positive for E. coli, even though in small quantities (1 to to NMP/g average). S. aureus was isolated from seven restaurants (54%) also in small concentrations (10²CFU/g). In addition, two strains of B cereus and two of L monocytogenes were isolated. Neither Salmonella sp nor Vibrio parahaemolyticus were isolated from the samples evaluated. Discussion: According to the Central American Technical Regulation RTCA 67 04 50 08 sections 17.1 62% (8) of the restaurants included in this study do not comply with the regulations established for this kind of food. This nonconformity is due, mainly, to the presence of S aureus in concentrations greater than 100 CFU/g.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Coliformes]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Escherichia coli, Staphylococcus aureus]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Listeria monocytogenes]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[B. cereus]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Coliforms]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Escherichia coli]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Staphylococcus aureus]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Listeria monocytogenes]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[B. cereus]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div class="Section1">     <p class="MsoNormal" style="text-align: right;" align="right"><b  style=""><span style="font-family: Verdana;">Original breve<o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b  style=""><span style="font-family: Verdana;">Estudio bacteriol&#243;gico de <span class="SpellE">sushi</span> preparado y comercializado en San Jos&#233;, Costa Rica<o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b  style=""><span style="font-family: Verdana;" lang="EN-US">Bacteriological study of prepared and commercialized sushi in <st1:city w:st="on">San Jose</st1:city>, Costa Rica<o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b  style=""><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Ana Patricia Madrigal<sup><a href="#1_">1</a><a name="6_"></a>*</sup>, <span  class="SpellE">Ceverine</span> L&#243;pez<sup><a href="#2_">2</a><a  name="7_"></a>*</sup>, Mar&#237;a Laura Arias<sup><a href="#3_">3</a><a name="8_"></a>*</sup>, Pilar Salas<sup><a href="#4_">4</a><a name="9_"></a>*</sup> y Carolina Chaves<sup><a href="#5_">5</a><a name="10_"></a>*</sup><o:p></o:p></span></b></p>     <div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"></span></b></p> <hr style="width: 100%; height: 2px;"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Resumen<o:p></o:p></span></b>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Objetivo: </span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Conocer la calidad bacteriol&#243;gica de muestras de <span class="SpellE">sushi</span> expendidas en diferentes restaurantes de la provincia de San Jos&#233; en Costa Rica.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Materiales y M&#233;todo: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se analizaron 60 muestras de &#233;ste producto, a las cuales se les realiz&#243; mediante los procedimientos descritos en el Compendio de M&#233;todos para el Examen Microbiol&#243;gico de Alimentos, los siguientes an&#225;lisis: recuento total aerobio <span class="SpellE">mes&#243;filo</span>, n&#250;mero m&#225;s probable de coliformes <span class="SpellE">termotolerantes</span>, fecales y <i>E. <span class="SpellE">coli</span>, </i>recuento de <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>y n&#250;mero m&#225;s probable de <i>B. <span class="SpellE">cereus</span></i>. Adicionalmente se investig&#243; la presencia de pat&#243;genos relacionados con el <span class="SpellE">sushi</span> como: <i>L. monocytogenes, Salmonella <span class="SpellE">sp</span>. </i><span  class="GramE">y</span> <i>V <span class="SpellE">parahaemolitycus</span></i>. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Resultados: </span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El 6 (46%) establecimientos presentaron <span class="SpellE">positividad</span> por <i>E <span class="SpellE">coli</span></i>, aunque en poca cantidad (1 a 10 NMP/ g en promedio). Siete establecimientos (54%) mostraron presencia de <i>S. <span  class="SpellE">aureus</span></i>, la mayor&#237;a en el orden de 10<sup>2 </sup>UFC/ g. Adicionalmente, se logr&#243; aislar 2 cepas de <i>B. <span  class="SpellE">cereus</span> </i>y2 de <i>L. monocytogenes</i>. No fue posible establecer la presencia de <i>Salmonella <span class="SpellE">sp</span></i>. <span class="GramE">ni</span> <i>Vibrio <span class="SpellE">parahaemolyticus</span> </i>en ninguna de las muestras evaluadas.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Discusi&#243;n: </span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Seg&#250;n el Reglamento T&#233;cnico Centroamericano RTCA 67.04.50:08, en su secci&#243;n 17.1 el 62% (8) de los establecimientos incluidos en el estudio incumplen con la norma establecida para este tipo de alimento. Esta no conformidad se da en la mayor&#237;a de los casos por la presencia de cantidades de <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>superiores a las 100 UFC/g. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span class="SpellE"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Palabras</span></b></span><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"> clave: </span></b><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Coliformes</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">, Escherichia coli, Staphylococcus <span class="SpellE">aureus</span>, <span  class="SpellE">Listeria</span> <span class="SpellE">monocytogenes</span>, B. cereus</span><i><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US"> </span></i><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">(<span class="SpellE">fuente</span>: <span class="SpellE">DeCS</span>/BIREME). <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Abstract<o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Objective: </span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">Knowing the bacteriological quality of samples issued at different sushi restaurants in the <st1:placetype w:st="on">province</st1:placetype> of <st1:placename  w:st="on">San Jos&#233;</st1:placename> in <st1:country-region w:st="on"><st1:place  w:st="on">Costa Rica</st1:place></st1:country-region>.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Methods: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Sixty sushi samples, acquired from different restaurants from the <st1:placetype  w:st="on">province</st1:placetype> of <st1:placename w:st="on">San Jos&#233;</st1:placename>, <st1:country-region  w:st="on"><st1:place w:st="on">Costa Rica</st1:place></st1:country-region> were analyzed in order to determine their bacteriological quality. Methodology followed was that described in the Compendium of Methods for the Microbiological Examination of Food and included total aerobic plate count, <span class="SpellE">Staphylococus</span> <span class="SpellE">aureus</span> plate count, Most Probable Number of total and fecal <span class="SpellE">coliforms</span>,<i> Escherichia coli</i>, and <i>B. cereus</i>. Also, the presence of potential pathogens found in sushi including <i>Salmonella sp.</i>, <span  class="SpellE"><i>Listeria</i></span><i> <span class="SpellE">monocytogenes</span> </i>and <span class="SpellE"><i>Vibrio</i></span><i> <span class="SpellE">parahaemolyticus</span> </i>was analyzed. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Results: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">That 6 (46%) of the restaurants were positive for E. coli, even though in small quantities (1 to <span class="SpellE">to</span> NMP/g average). <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>was isolated from seven restaurants (54%) also in small concentrations (10<sup>2</sup>CFU/g). In addition, two strains of <i>B cereus </i>and two of <i>L <span class="SpellE">monocytogenes</span> </i>were isolated. Neither <i>Salmonella sp </i>nor <span class="SpellE"><i>Vibrio</i></span><i> <span class="SpellE">parahaemolyticus</span> </i>were isolated from the samples evaluated.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Discussion: </span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">According to the Central American Technical Regulation RTCA 67 04 50 08 sections 17.1 62% (8) of the restaurants included in this study do not comply with the regulations established for this kind of food. This nonconformity is due, mainly, to the presence of S <span class="SpellE">aureus</span> in concentrations greater than 100 CFU/g. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Key words: </span></b><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Coliforms</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">, Escherichia coli, Staphylococcus <span class="SpellE">aureus</span>, <span  class="SpellE">Listeria</span> <span class="SpellE">monocytogenes</span>, B. cereus</span><i><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US"> </span></i><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">(source: <span class="SpellE">MeSH</span>/ NLM). <o:p></o:p></span></p> </div>     <div>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"></span></p> <hr style="width: 100%; height: 2px;">     <div style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El <span class="SpellE">sushi</span>, es un producto hecho a base de arroz cocido fr&#237;o que se acidifica con vinagre y se cubre con pescado crudo o cocido. Tambi&#233;n puede formarse en un rollo de pescado, huevo, o verduras envuelto en algas <sup>(<a href="#1">1</a>)</sup>. La inocuidad de este producto, depende en gran medida de la calidad microbiol&#243;gica inicial de los componentes utilizados en su preparaci&#243;n, adem&#225;s de la aplicaci&#243;n de buenas pr&#225;cticas higi&#233;nicas y de control del proceso, para asegurar que no se produzca contaminaci&#243;n durante su preparaci&#243;n. La falta de control sobre cualquiera de estos factores puede contribuir a un aumento en el riesgo de contaminaci&#243;n del producto final. Esta contaminaci&#243;n, puede ocasionar brotes importantes y es bien conocido que las enfermedades de transmisi&#243;n alimentaria constituyen uno de los problemas de Salud P&#250;blica m&#225;s frecuentes, reconoci&#233;ndose cada vez m&#225;s la importancia de sus repercusiones sobre la salud y la econom&#237;a <sup>(<a  href="#2">2-4</a>)</sup>.<o:p></o:p></span> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El pescado y otros alimentos marinos utilizados en la preparaci&#243;n del <span  class="SpellE">sushi</span>, est&#225;n sujetos a operaciones primarias de manipulaci&#243;n y procesamiento, que var&#237;an desde unas altamente sofisticadas hasta otras primitivas; de una higiene impecable a una suciedad que potencialmente representa un peligro. La frecuente descarga de desechos humanos en aguas de estuarios, proximidades de la costa, lagos y r&#237;os y el aumento constante de las poblaciones de las ciudades, hace que la peligrosidad del consumo de la carne del pescado sea mayor, sobre todo si este se consume crudo o poco cocido <sup>(<a href="#5">5</a>)</sup>.<o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Entre las bacterias que se involucran m&#225;s frecuentemente con brotes de origen alimentario asociados a <span class="SpellE">sushi</span> se citan <i>Vibrio <span class="SpellE">parahaemolyticus</span></i>, <span class="SpellE"><i>Staphylococcus</i></span><i> <span class="SpellE">aureus</span></i>, <i>Salmonella </i><span  class="SpellE">sp</span>. <span class="GramE">y</span> <i>Listeria monocytogenes </i><sup>(<a  href="#6">6</a>)</sup>.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El objetivo de esta investigaci&#243;n fue analizar la calidad bacteriol&#243;gica de muestras de <span class="SpellE">sushi</span> expendidas en diferentes restaurantes de la provincia de San Jos&#233; en Costa Rica. <o:p></o:p></span></p> </div>     <div>     <div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Materiales y m&#233;todos <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se analizaron 60 muestras de <span class="SpellE">sushi</span> obtenidas en 13 distintos restaurantes ubicados en la provincia de San Jos&#233;, Costa Rica. Se recolectaron muestras semanales en los diferentes establecimientos y cada muestra se transport&#243; en fr&#237;o al Laboratorio de Microbiolog&#237;a de Alimentos y Aguas de la Universidad de Costa Rica. Los an&#225;lisis practicados se realizaron dentro de las siguientes 24 horas.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se aplicaron los procedimientos descritos en el Compendio de M&#233;todos para el Examen Microbiol&#243;gico de Alimentos <sup>(<a href="#7">7</a>)</sup>. Brevemente, se pesaron <st1:metricconverter productid="25 g" w:st="on">25 g</st1:metricconverter> de la muestra, se a&#241;adieron 225 ml de agua <span class="SpellE">peptonada</span> est&#233;ril 0,1 % (APE) y se mezclaron con ayuda del homogenizador <span  class="SpellE">Stomacher</span> &#174;400Circulatordelamarca <span  class="SpellE">Seward</span>. A partir de esta suspensi&#243;n se prepararon diluciones decimales hasta 10-6 en tubos con 9 ml de APE. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para el recuento total aerobio <span class="SpellE">mes&#243;filo</span> se tom&#243; 1 ml de diluci&#243;n y se coloc&#243; en placas de <span class="SpellE">Petri</span>. Posteriormente se vertieron de <st1:metricconverter productid="12 a"  w:st="on">12 a</st1:metricconverter> 15 ml de agar est&#225;ndar fundido al cual se le agreg&#243; 2<span class="GramE">,3,5</span>-cloruro <span class="SpellE">trifeniltetrazolium</span> al 0,5 % (TTC). Los platos fueron incubados por 48h a <st1:metricconverter  productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter>.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se realiz&#243; <span class="SpellE">tambi&#233;n<span class="GramE">,la</span></span> t&#233;cnica de N&#250;mero m&#225;s probable (NMP) para la determinaci&#243;n de coliformes totales, <span class="SpellE">termotolerantes</span> y <i>E. <span class="SpellE">coli</span></i>. Para ello se transfiri&#243; 1 ml de las diluciones mencionadas, a cada uno de 3 tubos de Caldo <span  class="SpellE">Lactosado</span> Simple (CLS), se incubaron a <st1:metricconverter  productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> y luego de 48 h, se consideraron positivos los tubos que presentaban gas en la campana de Durham. Los tubos positivos fueron <span class="SpellE">subcultivados</span> a Caldo Bilis Verde Brillante (CBVB) y a Caldo <span class="SpellE"><i>Escherichiacoli</i></span><i> </i>(CEC). Se incubaron por 48 h a <st1:metricconverter  productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> y 24 h a <st1:metricconverter productid="44,5 &#176;C" w:st="on">44,5 <span  class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> para la determinaci&#243;n de coliformes totales y coliformes <span  class="SpellE">termotolerantes</span> respectivamente.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los tubos incubados a <st1:metricconverter productid="44,5 &#176;C" w:st="on">44,5 <span  class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> por 24 horas que resultaron positivos fueron repicados en caldo <span class="SpellE">triptona</span> y luego se confirm&#243; la presencia de <i>E. <span class="SpellE">coli</span> </i>evaluando la producci&#243;n de <span class="SpellE">indol</span>.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para la determinaci&#243;n de <i>B. <span class="SpellE">cereus</span></i>, se utiliz&#243; la t&#233;cnica de NMP. Se inocularon series de tres tubos de Caldo tripticasa soya-<span class="SpellE">polimixina</span> con 1 ml de cada diluci&#243;n. Estos tubos se incubaron a <st1:metricconverter  productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> por 48 h.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Posteriormente se rayaron los tubos que mostraron turbidez en agar MYP (Yema de Huevo-<span  class="SpellE">Polimixina</span>).<o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se consideraron colonias sospechosas las colonias rosadas que presentaron un precipitado a su alrededor. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Con el fin de confirmar la identidad de las colonias se realizaron las siguientes pruebas bioqu&#237;micas: <span class="SpellE">Gram</span>, hidr&#243;lisis de gelatina, hidr&#243;lisis de almid&#243;n, movilidad, fermentaci&#243;n de glucosa y oxidasa.<o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para la determinaci&#243;n de <i>S. <span class="SpellE">aureus</span></i>, se emplearon placas de agar Baird Parker sobre las cuales se deposit&#243; as&#233;pticamente 0,1 <span class="SpellE">mL</span> de cada diluci&#243;n, posteriormente se esparci&#243; el in&#243;culo con un asa sobre toda la superficie del agar. Los platos as&#237; tratados se incubaron por 48 h a <st1:metricconverter  productid="35 &#186;C" w:st="on">35 <span class="SpellE">&#186;C</span></st1:metricconverter>. Una vez transcurrido el tiempo de incubaci&#243;n se seleccionaron las colonias que tuvieran morfolog&#237;a acorde con <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>y se les realiz&#243; <span class="SpellE">Gram</span>, catalasa, crecimiento en Manitol Sal y coagulasa para su confirmaci&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div> </div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para la determinaci&#243;n de<i> L. monocytogenes</i>, se pesaron <st1:metricconverter  productid="25 g" w:st="on">25 g</st1:metricconverter> del alimento y se a&#241;adieron 225 ml de caldo Listeria, luego se colocaron en una bolsa est&#233;ril y se homogenizaron utilizando el <span class="SpellE">Stomacher</span>&#174; 400Circulator de la marca <span class="SpellE">Seward</span>. Se incub&#243; por 48 h a <st1:metricconverter productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span  class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter>. Una vez transcurrido el tiempo de incubaci&#243;n se inocul&#243; en caldo <span class="SpellE">Frazier</span> 0.1 ml del caldo Listeria y se incub&#243; a <st1:metricconverter  productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> por 48 h. Los cultivos que presentaron oscurecimiento fueron rayados en placas de agar Oxford e incubados a <st1:metricconverter productid="35&#176;C"  w:st="on">35<span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter>, por 24-48</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> h. Se procedi&#243; a confirmar las colonias sospechosas por <i>Listeria monocytogenes</i>, mediante las </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">siguientes pruebas: Luz de Henry, </span><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Gram</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">, catalasa, prueba Christie</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> Atkins Munch Peterson (CAMP), movilidad a <st1:metricconverter productid="25 &#176;C" w:st="on">25 <span  class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> y fermentaci&#243;n </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">de glucosa, xilosa y <span class="SpellE">ramnosa</span>.</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para la determinaci&#243;n de <i>Salmonella <span class="SpellE">sp</span></i>, se pesaron <st1:metricconverter productid="25 g" w:st="on">25 <span  style="">g</span></st1:metricconverter><span style=""> de alimento en una bolsa y</span> se agregaron 225 ml de Caldo </span><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Lactosado</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> est&#233;ril, la mezcla se</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> homogeniz&#243; en el <span  class="SpellE">Stomacher</span>&#174; 400 <span class="SpellE">Circulator</span>. Se procedi&#243; a </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">incubar por 24 horas a <st1:metricconverter productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span  class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter>,</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> posteriormente se transfiri&#243; 1 ml a un tubo con caldo Selenito Cistina </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">y otro caldo <span class="SpellE">Tetrationato</span> + Yodo</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">- yoduro. Ambos permanecieron en incubaci&#243;n </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">durante 24 horas a 35 y</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><st1:metricconverter  productid="43 &#176;C" w:st="on"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">43 <span class="SpellE">&#176;C</span></span></st1:metricconverter><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> respectivamente. A partir de estos caldos se rayaron placas de</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">agar <span  class="SpellE">Hektoen</span> (HE) y agar Xilosa Lisina <span class="SpellE">Desoxicolato</span> (XLD) los cuales se incubaron</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">durante 24-48 horas a <st1:metricconverter productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span  class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter>.</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para la determinaci&#243;n <i>V. <span class="SpellE">parahaemolitycus</span></i>, se inocul&#243;</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">1 ml de las diluciones en tubos con 10 <span class="SpellE">mL</span> de Agua</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  class="SpellE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Peptonada</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">+3%<span class="SpellE">deNaCl</span>.</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Todos</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">los</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">tubos</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">se</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">incubaron</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">24 horas a <st1:metricconverter  productid="35 &#176;C" w:st="on">35 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter>, se tom&#243; una asada de cada tubo</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">y se ray&#243; en agar Tiosulfato Citrato Bilis Sacarosa</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">(TCBS). Las placas se incubaron a <st1:metricconverter productid="35 &#176;C"  w:st="on">35 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> por 24 h. Se</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">evalu&#243; la presencia de <i>V. <span class="SpellE">parahaemolyticus</span> </i>buscando</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">colonias redondas, opacas, verdes o azuladas, de <st1:metricconverter productid="2 a"  w:st="on">2<span style=""> </span>a</st1:metricconverter> <st1:metricconverter productid="3 mm" w:st="on">3 <span class="SpellE">mm</span></st1:metricconverter> de di&#225;metro. A las colonias sospechosas se</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">les realiz&#243; <span  class="SpellE">Gram</span>, oxidasa, movilidad, ureasa y lisina</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> descarboxilasa para su confirmaci&#243;n. </span><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">    <br> Resultados </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se visitaron un total de 13 diferentes restaurantes ubicados en la provincia de San Jos&#233; y se obtuvieron un total de 60 muestras, los resultados promedio obtenidos a partir del recuento total, n&#250;mero m&#225;s probable de coliformes, <i>E <span class="SpellE">coli</span> </i>y recuento de <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>se muestran en la siguiente <a href="/img/revistas/rcsp/v22n1/art09t1.jpg">tabla</a>.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);">De los trece establecimientos en los cuales se obtuvieron muestras, 6 (46 %) presentaron <span  class="SpellE">positividad</span> por <i>E <span class="SpellE">coli</span></i>, aunque en poca cantidad (1 a 10NMP/g en promedio). Siete establecimientos (54 %) mostraron presencia de <i>S. <span class="SpellE">aureus</span></i>, la mayor&#237;a en el orden de 10<sup>2</sup> UFC/g. <span class="SpellE">Tambi&#233;n fue posible aislar</span> 2cepasde <i>B. <span class="SpellE">cereus</span></i> y 2 de <i>L. monocytogenes</i>. No fue posible establecer la presencia de <i>Salmonella </i><span  class="SpellE">sp.ni</span> <i>Vibrio <span class="SpellE">parahaemolyticus</span></i> en ninguna de las muestras evaluadas.<o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Discusi&#243;n<o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Durante la investigaci&#243;n realizada se evidenci&#243; que Durante la investigaci&#243;n realizada se evidenci&#243; que en el 62 % de los restaurantes estudiados se ofrec&#237;a <span class="SpellE">sushi</span> con un recuento total aerobio <span class="SpellE">mes&#243;filo</span> menor al orden de 107 UFC/g. Estos datos resultan elevados si se comparan con los hallazgos hechos por <span class="SpellE">Atanassova</span> y colaboradores quienes reportan que solamente en el 16 % del <span class="SpellE">sushi</span> analizado, los recuentos totales estuvieron en el orden de 10 7. Otro estudio realizado en Hong Kong por la autoridad encargada de higiene y alimentaci&#243;n (http://www.cfs.gov.hk/english/programme/ <span  class="SpellE">programme_haccp</span>/files/<span class="SpellE">ss_ras2</span>_<span  class="SpellE">eng.pdf</span>) determin&#243; que el 11,1 % de muestras de <span  class="SpellE">sushi</span> fueron insatisfactorias para el recuento total. De manera contrastante, la Autoridad de Alimentos Nueva Gales del Sur (NSW por sus siglas en ingl&#233;s) report&#243; que s&#243;lo el 0,2 % de las muestras de <span class="SpellE">sushi</span> analizadas alcanzaron recuentos en el orden de 10 7UFC/g (1).<o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Por otro lado, la presencia de E. <span class="SpellE">coli</span> en el alimento, permite inferir que existe una mayor probabilidad de encontrar alg&#250;n microorganismo potencialmente pat&#243;geno de origen ent&#233;rico <sup>(<a href="#7">7</a>)</sup>. La <span  class="SpellE">positividad</span> de E <span class="SpellE">coli</span> en el <span class="SpellE">sushi</span> analizado (N= 60) fue de un 43 %.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Este hallazgo es comparable con los resultados reportados por <span class="SpellE">Atanassova</span> y colaboradores <sup>(<a href="#6">6</a>)</sup> quienes encontraron 19,2 % de <span class="SpellE">positividad</span> por E. <span class="SpellE">coli</span> en <span class="SpellE">sushi</span> fresco comercializado en Alemania. De la misma manera, <span class="SpellE">Millard</span> y <span class="SpellE">Rockliff</span>, en su informe sobre calidad microbiol&#243;gica del <span class="SpellE">sushi</span> (http://health.act.gov.au/health-services/population-health/health-protectionservice/food-survey-reports/food-survey-reports-2002-03/microbiological-quality-of-sushi) reportan contaminaci&#243;n fecal en el 15 % de las muestras de su estudio, mientras que Autoridad de alimentos Nueva Gales del Sur reporta &#250;nicamente un 2,5 %. <span class="SpellE">Adams</span> y colaboradores tampoco logran detectar la <span class="SpellE">presenciade</span> E. <span  class="SpellE">coli</span> en <span class="SpellE">sushi</span> de la zona de Seattle <sup>(<a href="#8">8</a>)</sup>. Por lo tanto se puede observar que al comparar los resultados de este trabajo con los estudios realizados en Europa, Australia y Estados Unidos el porcentaje de muestras positivas por E. <span class="SpellE">coli</span> resulta alto.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);">Con respecto a los resultados obtenidos para el recuento de <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>(<a href="/img/revistas/rcsp/v22n1/art09t1.jpg">Tabla 1</a>), siete restaurantes (54 %) resultaron positivos, no obstante, los recuentos o</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">btenidos fueron m&#225;s bajos que los reportados por Fang y colaboradores (9), quienes encontraron cantidades de 10<sup>5<span  style="position: relative; top: -4pt;"></span></sup><b style=""><sup><span  style="position: relative; top: -4pt;"></span></sup><sup><span  style="position: relative; top: -4pt;"> </span></sup></b>UFC/g en el 0,7% de las muestras de <span class="SpellE">sushi</span> provenientes de Taiw&#225;n. <span class="SpellE">Atanassova</span> y colaboradores encontraron este microorganismo en el 11,2 % de las muestras, de las cuales la mitad mostraron recuentos muy similares a los obtenidos en el presente trabajo (10<sup>3</sup>-10<sup>4<span  style="position: relative; top: -4pt;"></span></sup><sup><span  style="position: relative; top: -4pt;"> </span></sup>UFC/g). Tambi&#233;n la Autoridad de alimentos NSW notifica porcentajes de aislamiento para esta bacteria de 1,2 % cuando se analizaron muestras de </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);"><o:p></o:p></span><span  class="SpellE"><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);">sushi</span></span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);"> recolectadas en Australia.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los bajos recuentos obtenidos durante la investigaci&#243;n podr&#237;an explicarse tomando en cuenta que el arroz utilizado en la elaboraci&#243;n del <span  class="SpellE">sushi</span> es previamente acidificado con vinagre en una concentraci&#243;n de &#225;cido ac&#233;tico que oscila entre el 3 % y el 5 % y suele ir acompa&#241;ado de otras sustancias como el &#225;cido tart&#225;rico y el c&#237;trico <sup>(<a href="#10">10</a>)</sup>. Dependiendo de la concentraci&#243;n de los &#225;cidos, el pH puede variar entre 2,0 y 3,5 acidez restrictiva para el crecimiento del <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>ya que &#233;ste puede crecer en un &#225;mbito de pH que var&#237;a entre 4,2 y 9,3 <sup>(<a href="#11">11</a>)</sup>.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Por otra parte, para <i>L. monocytogenes</i>, la literatura reporta porcentajes de <span class="SpellE">positividad</span> en <span class="SpellE">sushi</span> que van desde 2,4 hasta 12,7 % <sup>(<a href="#6">6</a>)</sup> lo cual concuerda con lo obtenido en esta investigaci&#243;n (3 % de <span class="SpellE">positividad</span> (N=60)). Los bajos niveles de <span class="SpellE">positividad</span> de este microorganismo en <span class="SpellE">sushi</span> aparentemente se deben al pH del producto ya que durante las primeras horas posterior a la preparaci&#243;n del rollo la acidez estimula el crecimiento de bacterias &#225;cido tolerantes como las l&#225;cticas que pueden inhibir el crecimiento de <i>L. monocytogene</i>s <sup>(<a href="#12">12</a>)</sup>. Sin embargo, conforme transcurre el tiempo y dependiendo de la temperatura de almacenamiento (<st1:metricconverter productid="4 &#176;C"  w:st="on">4 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter>), se estimula en <i>L. monocytogenes </i>la transcripci&#243;n de factores sigma <sup>(<a href="#13">13</a>)</sup> que contribuyen a la tolerancia de esta bacteria al &#225;cido. Dado lo anterior algunos investigadores <sup>(<a href="#1">1</a>)</sup> recomiendan no consumir <span class="SpellE">sushi</span> que haya sido almacenado por mucho tiempo a <st1:metricconverter  productid="4 &#176;C" w:st="on">4 <span class="SpellE">&#176;C</span></st1:metricconverter> o m&#225;s. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En lo referente a <i>B. <span class="SpellE">cereus</span></i>, se encontr&#243; que en dos muestras provenientes del mismo restaurante (3 % (N=60)) fue posible aislar e identificar presuntivamente </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);">este <span class="SpellE">microrganismo</span>, aunque en cantidades muy bajas (4 NMP/g). La dosis <span class="SpellE">infectante</span> de <i>B. <span class="SpellE">cereus</span> </i>es alta (10<sup>5</sup>-10<sup>5</sup><sup><span  style="position: relative; top: -4pt;"> </span></sup>UFC/g) <sup>(<a  href="#14">14</a>)</sup>; por lo tanto, como la cantidad encontrada en las muestras que resultaron positivas no alcanza estos valores, se infiere que este <span  class="SpellE">sushi</span> no <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);">deja</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);"> de ser apto para consumo; sin embargo se debe tener en cuenta que conforme aumente el tiempo entre la preparaci&#243;n y el consumo del alimento, podr&#237;a aumentar la cantidad de la bacteria y por ende, la probabilidad de alcanzar su dosis <span class="SpellE">infectante</span>, produciendo cuadros de v&#243;mito y/o diarrea.<o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En otros estudios realizados en <span class="SpellE">sushi</span>, este microorganismo se ha encontrado en porcentajes que van desde el 0,4 % al 49,8 % de las muestras con recuentos elevados, comprendidos en los &#243;rdenes de 10<sup>5</sup>y 10<sup>3</sup><span style="font-weight: bold;"> </span><b style=""></b>UFC/g, respectivamente seg&#250;n la Autoridad de alimentos <span class="GramE">NSW ;tambi&#233;n</span> Fang y colaboradores <sup>(<a href="#9">9</a>)</sup> encontraron dicha bacteria en niveles potencialmente peligrosos, en el 1,8 % de las muestras.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para concluir, al contrastar los resultados obtenidos con lo indicado para este tipo de alimentos en la secci&#243;n 17.1 del Reglamento T&#233;cnico Centroamericano RTCA 67.04.50:08 (<i>E. <span class="SpellE">coli</span></i>&lt;3, recuento de <i>S. <span class="SpellE">aureus</span> </i>de 10 hasta 100 UFC/g y ausencia en <st1:metricconverter productid="25 gramos" w:st="on">25 gramos</st1:metricconverter> de <i>Salmonella </i><span class="SpellE">sp</span>. y <i>L. monocytogenes</i>) el 62 % (6) de los establecimientos incluidos en el estudio incumplen con la norma establecida para este tipo de alimento. El incumplimiento se da en la mayor&#237;a de los casos por la presencia de cantidades de <i>S. <span  class="SpellE">aureus</span> </i>superiores a las 100 UFC/g.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Con base en los resultados obtenidos se concluye que el <span class="SpellE">sushi</span> expendido en los establecimientos analizados, no representa un riesgo para la salud del consumidor, siempre y cuando se cumpla con las buenas pr&#225;cticas higi&#233;nicas en la elaboraci&#243;n del producto y se respeten al m&#225;ximo el tiempo y temperatura de almacenamiento recomendado para este tipo de alimento.<o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"></span></b></p> <hr style="width: 100%; height: 2px;"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Referencias<o:p></o:p></span></b>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="1"></a>1. <span class="SpellE">Lorentzen</span>, G., <span class="SpellE">Wesmajervi</span> <span class="SpellE">Breiland</span>, M., Cooper, M., <span class="SpellE">Herland</span>, H. Viability of <span  class="SpellE"><i>Listeria</i></span><i> <span class="SpellE">monocytogenes</span> </i>in an experimental model of <span class="SpellE">nigiri</span> sushi of halibut (<span  class="SpellE"><i>Hippoglossus</i></span><i> <span class="SpellE">hippoglossus</span></i>) and salmon (<span  class="SpellE"><i>Salmo</i></span><i> <span class="SpellE">salar</span></i>). </span><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Food</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> Control 2012; 25:245-248.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849034&pid=S1409-1429201300010000900001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="2"></a>2. Rodr&#237;guez, A., Guzm&#225;n, E., Escalona, A., y Otero, M. Peligros biol&#243;gicos e inocuidad de alimentos. Revista electr&#243;nica de veterinaria REDVET 2005; 6(9).    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849036&pid=S1409-1429201300010000900002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="PT-BR"><a name="3"></a>3.</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="PT-BR"> &#193;vila G, Amador N, Reniery E., et al. </span><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Brotedegastroenteritis</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> por <i>Salmonella <span  class="SpellE">enteritidis</span> </i>entre trabajadores de maquila en Naco, Honduras. Rev. <span class="SpellE">Med</span>. <span class="SpellE">Hond</span>. 2004; 72(1):85-91.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849038&pid=S1409-1429201300010000900003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="4"></a>4. Uribe C, Su&#225;rez M. Salmonelosis no tifoidea y su transmisi&#243;n a trav&#233;s de alimentos de origen aviar. <span class="SpellE">Colomb</span> <span class="SpellE">Med</span> 2006; 37(2):151-158.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849040&pid=S1409-1429201300010000900004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="5"></a>5. Arias, M. L., <span class="SpellE">Chaves</span>, C., <span class="SpellE">Antill&#243;n</span>, F., y Villalobos, L. Microbiolog&#237;a de aguas y alimentos. Primera edici&#243;n. Editorial de la Universidad de Costa Rica 2008.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849042&pid=S1409-1429201300010000900005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="6"></a>6. <span  class="SpellE">Atanassova</span>, V., Reich, F. <span class="SpellE">and</span> Klein, G. <span class="SpellE">Microbiological</span> <span  class="SpellE">quality</span> <span class="SpellE">of</span> <span class="SpellE">sushi</span> <span  class="SpellE">from</span> <span class="SpellE">sushi</span> <span  class="SpellE">bars</span> <span class="SpellE">and</span> <span class="SpellE">retailers</span>. </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Journal of Food Protection 2008; 71(4):860-864.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849044&pid=S1409-1429201300010000900006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="7"></a>7. Pouch, D. F. Compendium of methods for the microbiological examination of foods. <span class="GramE">4a ed. 2001.</span> <span class="SpellE">Estados</span> <span class="SpellE">Unidos</span>: American Public Health Association.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849046&pid=S1409-1429201300010000900007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="8"></a>8. Adams A, <span class="SpellE">Leja</span> L, <span class="SpellE">Jinneman</span> K, <span class="SpellE">Beeh</span> J, Yuen G, <span class="SpellE">Wekell</span> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">M. <span class="SpellE">Anisakid</span> Parasites, <i>Staphylococcus <span  class="SpellE">aureus</span> </i>and <i>Bacillus cereus </i>in Sushi and Sashimi from Seattle Area Restaurants. Journal of Food Protection 1994; 57 (84):311-317.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849048&pid=S1409-1429201300010000900008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="9"></a>9. Fang T, Wei Q, Liao C, Hung M, Wang T. Microbiological quality of <st1:metricconverter productid="18 &#176;C"  w:st="on">18 &#176;C</st1:metricconverter> ready-to-eat food products sold in <st1:place w:st="on"><st1:country-region w:st="on">Taiwan</st1:country-region></st1:place>. <span class="SpellE">Int</span> J Food <span class="SpellE">Microbiol</span> 2003; 80(3):241-50.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849050&pid=S1409-1429201300010000900009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="10"></a>10. <span class="SpellE">Diplock</span> K. <span  class="GramE">The potential of sushi rice to serve as a medium for bacterial growth.</span> Environmental Health Review 2003; 1:109-116.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849052&pid=S1409-1429201300010000900010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="11"></a>11. <span class="SpellE">Seo</span>, K, <span  class="SpellE">Bohach</span>, G. Staphylococcal Food Poisoning. <span  class="GramE">En <span class="SpellE">Juneja</span>, V. K, <span  class="SpellE">Sofos</span>, J. N. Pathogens and Toxins in Foods.</span> <st1:place w:st="on"><st1:city  w:st="on">Washington</st1:city>, <st1:state w:st="on">DC</st1:state></st1:place>: American Society for Microbiology. <span class="GramE">2010; 119-130.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849054&pid=S1409-1429201300010000900011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></span> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="12"></a>12. Tom&#233;, E., Gibbs, P. A., &amp; Teixeira, P. C. Growth control of <span class="SpellE"><i>Listeria</i></span><i> <span  class="SpellE">innocua</span> </i>2030c on vacuum-packaged cold-smoked salmon by lactic acid bacteria Int. J. Food. <span class="SpellE"><span  class="GramE">Microbiol</span></span><span class="GramE">.</span> 2008; 121(3):285-294.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849056&pid=S1409-1429201300010000900012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="13"></a>13. Ferreira, A., O&#8217;Byrne, C. P.,&amp; Boor, K. J. Role of </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">&#963;</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">B in heat, ethanol, acid, <span class="SpellE">andoxidative</span> stress resistance and during carbon starvation in <span class="SpellE"><i>Listeria</i></span><i> <span class="SpellE">monocytogenes</span></i>. </span><span  class="SpellE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Appl</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">. <span class="SpellE">Environ</span>. <span class="SpellE">Microbiolo</span>. 2001; 67(10):4454-4457.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849058&pid=S1409-1429201300010000900013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="14"></a>14. Rosas R. Contaminaciones alimentarias. Cuadros principales, tratamiento y prevenci&#243;n. <span class="SpellE">Offarm</span> 2007; 26 (6):95-100.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=849060&pid=S1409-1429201300010000900014&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p> <sup><span style="font-family: verdana;"><a name="1_"></a><a href="#6_">1</a></span></sup><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Microbi&#243;loga. Caja Costarricense de Seguro Social. anne466@hotmail.com    <br> <sup><a name="2_"></a><a href="#7_">2</a></sup>Microbi&#243;loga. Laboratorio Cl&#237;nico San Sebasti&#225;n. San Jos&#233; C.R. ceve_lv@hotmail.com    <br> <sup><a name="3_"></a><a href="#8_">3</a> </sup>Microbi&#243;loga. Centro de Investigaci&#243;n en Enfermedades Tropicales, Facultad de Microbiolog&#237;a, Universidad de Costa Rica <span class="SpellE">maria.ariasechandi@ucr.ac.cr</span>    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> <sup><a name="4_"></a><a href="#9_">4 </a></sup>Microbi&#243;loga. Facultad de Microbiolog&#237;a, Universidad de Costa Rica <span class="SpellE">maria.salas@ucr.ac.cr</span>    <br> <sup><a name="5_"></a><a href="#10_">5</a> </sup>Microbi&#243;loga. Centro de Investigaci&#243;n en Enfermedades Tropicales, Facultad de Microbiolog&#237;a, Universidad de Costa Rica <span class="SpellE">evelyn.chaves@ucr.ac.cr</span>    <br> </span> <hr style="width: 100%; height: 2px;">     <div style="text-align: center;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Recibido: 14 diciembre 2012 Aprobado: 01 marzo 2013 <o:p></o:p></span></div> </div> </div> </div>      ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lorentzen]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wesmajervi Breiland]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cooper]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Herland]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Viability of Listeria monocytogenes in an experimental model of nigiri sushi of halibut (Hippoglossus hippoglossus) and salmon (Salmo salar)]]></article-title>
<source><![CDATA[Food Control]]></source>
<year>2012</year>
<volume>25</volume>
<page-range>245-248</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Guzmán]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Escalona]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Otero]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Peligros biológicos e inocuidad de alimentos]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista electrónica de veterinaria REDVET]]></source>
<year>2005</year>
<volume>6</volume>
<numero>9</numero>
<issue>9</issue>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ávila]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Amador]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Reniery]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Brote de gastroenteritis por Salmonella enteritidis entre trabajadores de maquila en Naco, Honduras]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev. Med. Hond]]></source>
<year>2004</year>
<volume>72</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>85-91</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Uribe]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Suárez]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Salmonelosis no tifoidea y su transmisión a través de alimentos de origen aviar]]></article-title>
<source><![CDATA[Colomb Med]]></source>
<year>2006</year>
<volume>37</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>151-158</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Arias]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Chaves]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Antillón]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Villalobos]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Microbiología de aguas y alimentos]]></source>
<year>2008</year>
<edition>Primera</edition>
<publisher-name><![CDATA[Editorial de la Universidad de Costa Rica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Atanassova]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Reich]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Klein]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Microbiological quality of sushi from sushi bars and retailers]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Food Protection]]></source>
<year>2008</year>
<volume>71</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>860-864</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pouch]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Compendium of methods for the microbiological examination of foods]]></source>
<year></year>
<edition>4</edition>
<publisher-name><![CDATA[American Public Health Association]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Adams]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leja]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Jinneman]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Beeh]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Yuen]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wekell]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Anisakid Parasites, Staphylococcus aureus and Bacillus cereus in Sushi and Sashimi from Seattle Area Restaurants]]></article-title>
<source><![CDATA[Journal of Food Protection]]></source>
<year>1994</year>
<volume>57</volume>
<numero>84</numero>
<issue>84</issue>
<page-range>311-317</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fang]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wei]]></surname>
<given-names><![CDATA[Q]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Liao]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hung]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wang]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Microbiological quality of 18 °C ready-to-eat food products sold in Taiwan]]></article-title>
<source><![CDATA[Int J Food Microbiol]]></source>
<year>2003</year>
<volume>80</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>241-50</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Diplock]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The potential of sushi rice to serve as a medium for bacterial growth]]></article-title>
<source><![CDATA[Environmental Health Review]]></source>
<year>2003</year>
<volume>1</volume>
<page-range>109-116</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Seo]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bohach]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Staphylococcal Food Poisoning]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Juneja]]></surname>
<given-names><![CDATA[V. K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sofos]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. N]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pathogens and Toxins in Foods]]></source>
<year>2010</year>
<page-range>119-130</page-range><publisher-loc><![CDATA[Washington, DC ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[American Society for Microbiology]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tomé]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gibbs]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Teixeira]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Growth control of Listeria innocua 2030c on vacuum-packaged cold-smoked salmon by lactic acid bacteria]]></article-title>
<source><![CDATA[Int. J. Food. Microbiol]]></source>
<year>2008</year>
<volume>121</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>285-294</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ferreira]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[O&#8217;Byrne]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Boor]]></surname>
<given-names><![CDATA[K. J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Role of &#963;B in heat, ethanol, acid, andoxidative stress resistance and during carbon starvation in Listeria monocytogenes]]></article-title>
<source><![CDATA[Appl. Environ. Microbiolo]]></source>
<year>2001</year>
<volume>67</volume>
<numero>10</numero>
<issue>10</issue>
<page-range>4454-4457</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<label>14</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Rosas]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Contaminaciones alimentarias: Cuadros principales, tratamiento y prevención]]></article-title>
<source><![CDATA[Offarm]]></source>
<year>2007</year>
<volume>26</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>95-100</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
