<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1409-0015</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Medicina Legal de Costa Rica]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Med. leg. Costa Rica]]></abbrev-journal-title>
<issn>1409-0015</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Asociación Costarricense de Medicina Forense]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1409-00152011000200010</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Estrongiloidiasis diseminada: aún existen las parasitosis en Costa Rica y pueden causar la muerte]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Caro Cassali]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luis]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Miranda Solís]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lisa]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A02"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Quirós Alpízar]]></surname>
<given-names><![CDATA[José Luis]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A03"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Caja Costarricense del Seguro Social  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A02">
<institution><![CDATA[,Caja Costarricense del Seguro Social  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<aff id="A03">
<institution><![CDATA[,Caja Costarricense del Seguro Social Universidad de Costa Rica ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2011</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>09</month>
<year>2011</year>
</pub-date>
<volume>28</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>77</fpage>
<lpage>82</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1409-00152011000200010&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1409-00152011000200010&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1409-00152011000200010&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Se presenta el caso de un paciente asmático y diabético con síntomas respiratorios crónicos, con eosinofilia, el cual fallece secundario a un síndrome de distrés respiratorio. Se documentó un examen de heces positivo para Strongyloides stercoralis. Se encontró en la autopsia una infección diseminada por este parásito.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[The case of an asthmatic and diabetic patient with chronic respiratory disease and eosinophilia, who died consequence of acute respiratory distress, is presented in this article. A stool sample positive for Strongyloidesstercoralis was documented. In the autopsy, a disseminated infection of this parasite was the major finding.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[Strongyloides stercoralis]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[hiperinfección]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[parasitismo]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Strongyloides stercoralis]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[hyperinfection]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[parasitism]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div class="Section1">     <p class="MsoNormal" style="text-align: right;" align="right"><b><span  style="font-family: Verdana;"><!-- big --><!-- big -->Presentaci&#243;n de caso<!-- /big --><!-- /big --><o:p></o:p></span></b></p>     <div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><!-- big --><span  class="SpellE"><b><span style="font-family: Verdana;">Estrongiloidiasis</span></b></span><!-- /big --><b><span  style="font-family: Verdana;"><!-- big --> diseminada: <span class="SpellE">a&#250;nexisten</span> las parasitosis en Costa Rica y pueden causar la muerte<!-- /big -->    <br> </span></b></p>     <div style="text-align: center;"><b><span style="font-family: Verdana;"></span></b><small><small><small><small  style="font-weight: bold;"><small><small><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="PT-BR"><small><small>Luis Caro <span class="SpellE">Cassali</span> <sup><a href="#Autor1">*</a></sup> Lisa Miranda <span class="SpellE">Sol&#237;s</span> <sup><a href="#Autor2">+</a></sup> Jos&#233; Luis <span class="SpellE">Quir&#243;s</span> <span class="SpellE">Alp&#237;zar</span> </small></small><sup><small><small><a href="#Autor3">&#186;</a></small></small><o:p></o:p></sup></span><sup><span  style="font-family: Verdana;" lang="PT-BR"><o:p></o:p></span> </sup></small></small></small></small></small></small>    <br> </div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"></p>     <div>     <div><b><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"></span></b> <hr style="width: 100%; height: 2px;"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Resumen: <o:p>&nbsp;</o:p></span></b> </div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se presenta el caso de un paciente asm&#225;tico y diab&#233;tico con s&#237;ntomas respiratorios cr&#243;nicos, con <span class="SpellE">eosinofilia</span>, el cual fallece secundario a un s&#237;ndrome de distr&#233;s respiratorio. Se document&#243; un examen de heces positivo para <span class="SpellE">Strongyloides</span> <span class="SpellE">stercoralis</span>. Se encontr&#243; en la autopsia una infecci&#243;n diseminada por este par&#225;sito. <o:p></o:p></span></p> </div>     <div>     <div>     <p class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Palabras clave: <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Strongyloides</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> <span class="SpellE">stercoralis</span>, <span class="SpellE">hiperinfecci&#243;n</span>, parasitismo <o:p></o:p></span></p> </div>     <div>     <div><b><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">Abstract: <o:p>&nbsp;</o:p></span></b> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">The case of an asthmatic and diabetic patient with chronic respiratory disease and <span class="SpellE">eosinophilia</span>, who died consequence of acute respiratory distress, is presented in this article. A stool sample positive for <span class="SpellE">Strongyloidesstercoralis</span> was documented. In the autopsy, a disseminated infection of this parasite was the major finding. <o:p></o:p></span></p> </div>     <div>     <div><b><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">Key words: <o:p>&nbsp;</o:p></span></b> </div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span class="SpellE"><span  class="GramE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">Strongyloides</span></span></span><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"> <span  class="SpellE">stercoralis</span>, <span class="SpellE">hyperinfection</span>, parasitism.</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"></span></p> <hr style="width: 100%; height: 2px;">     <div><span class="SpellE"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Caso</span></b></span><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"> <span class="SpellE">Cl&#237;nico</span> <o:p>&nbsp;</o:p></span></b> </div> </div>     <div>     <div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Paciente masculino de 49 a&#241;os de edad, agricultor, catalogado portador de enfermedad pulmonar obstructiva cr&#243;nica (EPOC) de predominio bronquitis cr&#243;nica desde el 2001. Tabaquista de 14 paquetes/a&#241;o, lo suspende 18 a&#241;os antes del diagn&#243;stico de EPOC, realizado en el Hospital Escalante <span class="SpellE">Pradilla</span> (HEP). Se document&#243; diabetes <span class="SpellE">mellitus</span>, la cual se cree es de origen <span class="SpellE">esteroidal</span>. <o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En varios ingresos al Servicio de Emergencias del HEP se le clasifica como asma severa persistente, en tratamiento con <span class="SpellE">beclometasona</span> 400 <span class="SpellE">&#956;g</span> (100 <span class="SpellE">&#956;g</span> por inhalaci&#243;n) dos veces al d&#237;a, <span class="SpellE">salbutamol</span> 0.1 <span class="SpellE">mg</span> tres veces al d&#237;a, teofilina 300 <span  class="SpellE">mg</span>/d&#237;a v&#237;a oral, <span class="SpellE">famotidina</span> 40 <span class="SpellE">mg</span> hora sue&#241;o v&#237;a, sin documentarse el uso de esteroides sist&#233;micos (tanto v&#237;a oral como intravenosa). Consult&#243; por m&#250;ltiples exacerbaciones de su enfermedad cr&#243;nica respiratoria, con varios ingresos hospitalarios en los que no se documenta el uso de esteroides sist&#233;micos (cuatro ingresos por la misma causa; ver <a href="#Tabla1">tabla 1</a>). <o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Ingresa nuevamente al HEP por una exacerbaci&#243;n de su proceso cr&#243;nico, asociando tos, sensaci&#243;n febril y dificultad respiratoria desde 6 semanas antes de su ingreso, con crepitaciones en ambos campos pulmonares, importante <span class="SpellE">broncoespasmo</span> y uso de m&#250;sculos accesorios de la respiraci&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La radiograf&#237;a de t&#243;rax mostr&#243; un infiltrado apical bilateral, con esputos seriados por bacilo de Koch negativos (#3). Recibe cobertura antibi&#243;tica. Dos citolog&#237;as de esputo se reportaron positivas por <span class="SpellE"><i>Ascaris</i></span><i> <span  class="SpellE">lumbricoides</span> </i>en ciclo pulmonar, por lo que se recomienda examen <span  class="SpellE">coproparasitol&#243;gico</span>, cuyo resultado es negativo, el hemograma reporta <span class="SpellE">eosinofilia</span> marcada (23%), ELISA por virus de inmunodeficiencia humana negativo. El paciente se egresa con diagn&#243;stico de EPOC exacerbado por neumon&#237;a at&#237;pica, s&#237;ndrome de <span class="SpellE">Lo&#235;fler</span> y &#8220;diabetes <span class="SpellE">mellitus</span> secundaria a esteroides&#8221; con mejor&#237;a sintom&#225;tica y radiol&#243;gica, recibiendo su tratamiento habitual (teofilina 300 <span class="SpellE">mg</span>/d&#237;a v&#237;a oral, <span class="SpellE">salbutamol</span> 0.1 <span  class="SpellE">mg</span> tres veces al d&#237;a, <span class="SpellE">beclometasona</span> 200 <span  class="SpellE">&#956;g</span> dos veces al d&#237;a, vitamina C 500 <span  class="SpellE">mg</span> diarios, tiamina 100 <span class="SpellE">mg</span> diarios) y se le programa cita en control con Neumolog&#237;a en el Hospital San Juan de Dios (HSJD). No se documenta en el expediente tratamiento antiparasitario o tratamiento con esteroides sist&#233;mico. <o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Sin embargo, un mes despu&#233;s consult&#243; al servicio de Urgencias del HEP con un cuadro de 11-15 d&#237;as de evoluci&#243;n de tos productiva, esputo amarillento, disnea de pocos esfuerzos, <span class="SpellE">ortopnea</span> y disnea parox&#237;stica nocturna. Se encuentra en anasarca, campos pulmonares con crepitaciones, por lo cual se ingresa nuevamente para explorar la causa de su descompensaci&#243;n hidr&#243;pica. En la radiograf&#237;a de t&#243;rax se document&#243; una imagen <span class="SpellE">paracardiaca</span> derecha de bordes definidos. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Es referido al HSJD, en donde se le modifica el tratamiento (<span  class="SpellE">salbutamol</span> 0.5 <span class="SpellE">mg</span> en 2 ml de suero fisiol&#243;gico junto con 250 <span class="SpellE">&#956;g</span> de bromuro de <span class="SpellE">ipatropium</span> en 1 ml de suero fisiol&#243;gico nebulizado cada 2 horas; teofilina 250 <span  class="SpellE">mg</span> c/12 horas v&#237;a oral, <span class="SpellE">famotidina</span> 40 <span class="SpellE">mg</span> hora sue&#241;o por v&#237;a oral, <span  class="SpellE">salmeterol</span> 9 <span class="SpellE">mg</span>/<span  class="SpellE">inh</span> una inhalaci&#243;n dos veces al d&#237;a, <span  class="SpellE">montelukast</span> 10 <span class="SpellE">mg</span> hora sue&#241;o por v&#237;a oral, <span class="SpellE">beclometasona</span> 500 <span  class="SpellE">&#181;g</span> tres veces por d&#237;a) y se decide manejar como asma severa persistente complicada por infiltrados pulmonares cr&#243;nicos y p&#233;rdida de peso. A pesar de los cambios continu&#243; sintom&#225;tico, por lo que se recomienda repetir examen <span  class="SpellE">coproparasitol&#243;gico</span>, en este caso, se encuentra positivo por <span class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span  class="SpellE">stercoralis</span></i>. Present&#243; fiebre y deterioro de su estado de conciencia, por lo que fue trasladado a <st1:personname  productid="la Unidad" w:st="on"><st1:personname productid="la Unidad"  w:st="on"><st1:personname productid="la Unidad" w:st="on">la Unidad</st1:personname></st1:personname></st1:personname> de Cuidados Intensivos del HEP en la cual tuvo dos d&#237;as de estancia, durante los cuales requiri&#243; ventilaci&#243;n mec&#225;nica. A pesar de ello no tuvo mejor&#237;a de su cuadro pulmonar, por lo que finalmente fallece. Se establecen como causas de muerte cl&#237;nica: 1) s&#237;ndrome de insuficiencia respiratoria, secundario a una bronconeumon&#237;a de foco m&#250;ltiple, enfermedad de <span class="SpellE">Lo&#235;fler</span> en un paciente con EPOC, 2) cardiopat&#237;a mixta complicada por s&#237;ndrome an&#233;mico, 3) falla <span class="SpellE">multisist&#233;mica</span>.<o:p></o:p></span>    <br> <span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Seg&#250;n los diagn&#243;sticos anatomopatol&#243;gicos, se establece como causa de muerte una hemorragia pulmonar, secundaria a una neumon&#237;a intersticial <span  class="SpellE">descamativa</span> debido a la presencia de larvas <span  class="SpellE">rabditiformes</span> y <span class="SpellE">filariformes</span> en espacios alveolares, secundario a la <span class="SpellE">estrongiloidiasis</span> masiva (<span class="SpellE">estrongiloides</span> en pulm&#243;n, coraz&#243;n, mesenterio, ri&#241;&#243;n, piel, est&#243;mago, ganglios e h&#237;gado). Entre otros diagn&#243;sticos: S&#237;ndrome de <span  class="SpellE">Lo&#235;ffler</span>, <span class="SpellE">megayeyuno</span> (<st1:metricconverter productid="11.5 cm" w:st="on">11.5 cm</st1:metricconverter> di&#225;metro mayor), <span class="SpellE">duodenoyeyuno</span>-<span class="SpellE">ileitis</span> cr&#243;nica con ulceraciones focales, gastritis cr&#243;nica atr&#243;fica con &#250;lceras agudas, <span class="SpellE">esteatosis</span> hep&#225;tica grado 1 con <span class="SpellE">granulomas</span> focales y p&#250;rpura en piel. <o:p></o:p></span></p> </div> </div>     <div>     <div><b><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Discusi&#243;n <o:p>&nbsp;</o:p></span></b>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La <span class="SpellE">estrongiloidiasis</span> es una enfermedad end&#233;mica en regiones tropicales y subtropicales, en algunas &#225;reas con una prevalencia hasta de un 25%.<b><sup>(<a href="#1">1</a>) </sup></b>Esta enfermedad fue reportada por primera vez en 1876 en soldados franceses asignados a Vietnam, qui&#233;nes presentaron un cuadro diarreico severo, denominado por muchos a&#241;os diarrea de <st1:personname productid="la Cochin-China" w:st="on"><st1:personname  productid="la Cochin-China" w:st="on"><st1:personname  productid="la Cochin-China" w:st="on">la Cochin-China</st1:personname></st1:personname></st1:personname>.<b><sup>(<a  href="#2">2</a>) </sup></b>Dentro de los factores de riesgo para adquirir la infecci&#243;n se encuentra un estado socioecon&#243;mico bajo, alcoholismo, raza blanca, g&#233;nero masculino, <span class="SpellE">inmunosupresi&#243;n</span>, ocupaciones en contacto con tierra como la agricultura y la miner&#237;a, as&#237; como individuos institucionalizados con retardo mental. <b><sup>(<a  href="#1">1</a>)<o:p></o:p></sup></b></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Su ciclo incluye tanto organismos de vida libre como en fase parasitaria. Las hembras adultas en esta fase depositan sus huevos en la mucosa intestinal, los cuales se desarrollan hacia larvas <span class="SpellE">rabditiformes</span>, que salen a trav&#233;s de las heces. <o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Estas larvas, dependiendo del ambiente, pueden desarrollarse hacia larvas <span  class="SpellE">filariformes</span> <span class="SpellE">infectantes</span> o, a trav&#233;s de m&#250;ltiples etapas <span class="SpellE">rabditiformes</span>, hacia adultos de vida libre. Los seres humanos usualmente se infectan por v&#237;a <span class="SpellE">transcut&#225;nea</span>, aunque se ha descrito infecci&#243;n al ingerir agua contaminada por larvas <span class="SpellE">filariformes</span>, adem&#225;s de una <span class="SpellE">autoinfecci&#243;n</span> por larvas <span  class="SpellE">filariformes</span> que se desarrollan en intestino delgado. Se ha descrito un paso a trav&#233;s del pulm&#243;n, que puede ocasionar s&#237;ndrome de <span class="SpellE">Lo&#235;fler</span><span class="GramE">.<b><sup>(</sup></b></span><b><sup><a  href="#3">3</a>) </sup></b>En condiciones en las que la inmunidad celular del hu&#233;sped se encuentra comprometida, esta infecci&#243;n puede transformarse en un cuadro severo y fulminante.<b><sup>(<a href="#3">3</a>) <o:p></o:p></sup></b></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La infecci&#243;n cr&#243;nica puede ser <span class="SpellE">asintom&#225;tica</span> o puede llevar a s&#237;ntomas cut&#225;neos (<span class="SpellE"><i>pruritus</i></span><i> <span class="SpellE">ani</span></i>), gastrointestinales (diarrea, dolor abdominal, n&#225;useas, anorexia, <span class="SpellE">malabsorci&#243;n</span>) o pulmonares (tos, disnea); en este sistema el diagn&#243;stico es dif&#237;cil debido a que muchos pacientes tienen enfermedades pulmonares de fondo.<b><sup>(<a href="#2">2</a>,<a href="#3">3</a>) </sup></b>Cabe definir la <span class="SpellE">hiperinfecci&#243;n</span> por <span class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span  class="SpellE">stercoralis</span> </i>como un s&#237;ndrome de <span class="SpellE">autoinfecci&#243;n</span> acelerada, usualmente resultado de una alteraci&#243;n en la inmunidad, a diferencia de la infecci&#243;n diseminada, t&#233;rmino que se utiliza para referirse a la migraci&#243;n de larvas hacia &#243;rganos m&#225;s all&#225; del rango pulmonar usual en su ciclo de <span class="SpellE">autoinfecci&#243;n</span>.<b><sup>(<a  href="#3">3</a>) </sup></b>Este ciclo de <span class="SpellE">autoinfecci&#243;n</span>-<span  class="SpellE">hiperinfecci&#243;n</span> es el responsable de las infecciones persistentes.<b><sup>(<a href="#3">3</a>) </sup></b>El diagn&#243;stico etiol&#243;gico de esta enfermedad es dif&#237;cil de establecer, ya que a diferencia de otros helmintos intestinales sus huevecillos no se detectan en el examen <span  class="SpellE">coproparasitol&#243;gico</span>. <b><sup>(<a href="#1">1</a>,<a  href="#4">4</a>) </sup></b>En este caso el diagnostico s&#243;lo se realiza al detectar las larvas, lo cual requiere por lo general de m&#250;ltiples muestreos de heces (al menos ocho muestras) para su hallazgo y de un m&#233;todo de concentraci&#243;n como el <span class="SpellE">Baermann</span> o el m&#233;todo de cultivo en plato de agar<span class="GramE">.<b><sup>(</sup></b></span><b><sup><a href="#1">1</a>,<a  href="#4">4</a>,<a href="#5">5</a>) </sup></b>Por lo cual, <b>la sospecha cl&#237;nica es muy importante para guiar al m&#233;dico tratante</b>. Los aspirados de fluido del &#225;rbol <span  class="SpellE">traqueobronquial</span>, est&#243;mago y duodeno son otras muestras que pueden ser analizadas, as&#237; como la biopsia de intestino delgado. En el examen de orina muy rara vez se encuentran larvas de <span  class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span class="SpellE">stercoralis</span></i>, pero cuando este es positivo usualmente indica <span class="SpellE">hiperinfecci&#243;n</span><span  class="GramE">.<b><sup>(</sup></b></span><b><sup><a href="#1">1</a>) <o:p></o:p></sup></b></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El presente caso ilustra la presencia de patolog&#237;a parasitaria a&#250;n existente en nuestro pa&#237;s, en el caso de la infecci&#243;n por <span  class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span class="SpellE">stercoralis</span> </i>ha tendido a ser subestimada, <b><sup>(<a href="#4">4</a>) </sup></b>pero como vemos puede ser mortal. En un paciente con factores de riesgo relacionados, con una inmunidad disminuida (diabetes, desnutrici&#243;n, tratamiento cr&#243;nico con esteroides sist&#233;micos, <span class="SpellE">etc</span>) el cuadro puede evolucionar desde una infecci&#243;n <span class="SpellE">asintom&#225;tica</span> hasta una infecci&#243;n diseminada y, como en este caso, al desarrollo de distr&#233;s respiratorio secundario<span class="GramE">.<b><sup>(</sup></b></span><b><sup><a  href="#6">6</a>) <o:p></o:p></sup></b></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El uso de terapia <span class="SpellE">esteroidal</span> inhalada est&#225; bien documentado en el tratamiento del asma y de la rinitis al&#233;rgica, no as&#237; en <st1:personname productid="la EPOC" w:st="on"><st1:personname  productid="la EPOC" w:st="on"><st1:personname productid="la EPOC"  w:st="on">la EPOC</st1:personname></st1:personname></st1:personname>, donde su uso ha demostrado ser controversial.<b><sup>(<a href="#7">7</a>,<a  href="#8">8</a>,<a href="#9">9</a>) </sup></b>En pacientes asm&#225;ticos con <span class="SpellE">eosinofilia</span>, que hayan recibido esteroides sist&#233;micos y que habiten en zonas end&#233;micas, es necesario realizar un <span class="SpellE">tamizaje</span> estricto para <span class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span  class="SpellE">stercoralis</span></i>, esto debido a que la terapia <span class="SpellE">esteroidal</span> sist&#233;mica tiene un efecto directo sobre la capacidad de reproducci&#243;n de las hembras del par&#225;sito.<b><sup>(<a href="#5">5</a>,<a  href="#10">10</a>) <o:p></o:p></sup></b></span></p> </div>     <div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En Costa Rica, ser&#237;a recomendable realizar este <span class="SpellE">tamizaje</span> antes de comenzar un ciclo de esteroides sist&#233;micos, especialmente si el paciente tiene otras <span class="SpellE">comorbilidades</span> que le pueden predisponer a la infecci&#243;n cr&#243;nica como alcoholismo, diabetes <span  class="SpellE">mellitus</span> o desnutrici&#243;n<span class="GramE">.<b><sup>(</sup></b></span><b><sup><a  href="#5">5</a>,<a href="#10">10</a>) <o:p></o:p></sup></b></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Para el tratamiento de la infecci&#243;n por <span class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span class="SpellE">stercoralis</span> </i>se han utilizado, desde hace m&#225;s de diez a&#241;os, esquemas con ivermectina oral.<b><sup>(<a href="#11">11</a>) </sup></b>Debido a esta experiencia, ahora es reconocida como la droga de elecci&#243;n para su tratamiento, ya que ha resultado m&#225;s efectiva que el <span  class="SpellE">albendazol</span> y el <span class="SpellE">tiabendazol</span>, con menores efectos secundarios.<b><sup>(<a href="#12">12</a>) </sup></b>En el s&#237;ndrome de <span class="SpellE">hiperinfecci&#243;n</span> por <span  class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span class="SpellE">stercoralis</span></i>, se ha documentado un buen uso del <span class="SpellE">albendazol</span> y el <span  class="SpellE">tiabendazol</span>, ya que al tener formas <span class="SpellE">parenterales</span> o rectales, puede ser utilizado con buena respuesta en pacientes con alteraci&#243;n del estado de conciencia o con &#237;leo paral&#237;tico, en los cuales la absorci&#243;n o la ingesta de f&#225;rmacos por v&#237;a oral, como la ivermectina, se ver&#237;a comprometida.<b><sup>(<a href="#12">12</a>) <o:p></o:p></sup></b></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Otros estudios han publicado el uso de otras formulaciones de ivermectina en forma rectal y subcut&#225;nea, con buenos resultados, como terapia de rescate en pacientes con s&#237;ndrome de <span class="SpellE">hiperinfecci&#243;n</span>, sin embargo a&#250;n se necesitan estudios sobre la seguridad del uso de estas presentaciones en seres humanos<span class="GramE">.<b><sup>(</sup></b></span><b><sup><a  href="#12">12</a>,<a href="#13">13</a>)<o:p></o:p></sup></b></span></p> <span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span>     <div style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En pacientes con factores de riesgo debe ser sospechada la infecci&#243;n por <span  class="SpellE"><i>Strongyloides</i></span><i> <span class="SpellE">stercoralis</span></i>, para lo cual se debe usar un muestreo y m&#233;todos adecuados, como el m&#233;todo de <span class="SpellE">Baermann</span>, no solamente un examen <span class="SpellE">coproparasitol&#243;gico</span> aislado, <b>aunque estos m&#233;todos no se realicen de forma rutinaria en nuestros <span  class="GramE">laboratorios<sup>(</sup></span><sup><a href="#4">4</a>,<a  href="#5">5</a>)</sup></b>.Costa Rica, debido a sus condiciones clim&#225;ticas, es una zona end&#233;mica para este par&#225;sito. A pesar de que la prevalencia de la infecci&#243;n por el mismo ha sido estimada en 0.5%, esta podr&#237;a estar subestimada debido a los m&#233;todos de diagn&#243;stico usados, situaci&#243;n de gravedad si se piensa en las implicaciones de mortalidad que potencialmente posee una infecci&#243;n cr&#243;nica con este par&#225;sito.<b><sup>(<a href="#4">4</a>,<a  href="#5">5</a>) </sup></b>Por ello, al ser detectado se recomienda tratamiento &#243;ptimo y oportuno en estos casos. <o:p></o:p></span></div>     <p class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p> </o:p> <hr style="width: 100%; height: 2px;"></span></b><span class="SpellE"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Bibliograf&#237;a</span></b></span><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><o:p></o:p></span></b>&nbsp;</p> </div> </div>     <div>     <div>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="1"></a>1. <span class="SpellE">Lemos</span>, L. B., <span class="SpellE">Qu</span>, Z., <span class="SpellE">Laucirica</span>, R., Fred, H. L. (2003, <span class="SpellE">Abril</span>). <span class="SpellE">Hyperinfection</span> syndrome in <span class="SpellE">strongyloidiasis</span>: report of two cases. Ann <span class="SpellE">Diagn</span> <span class="SpellE">Pathol</span>. 7 (2), 87-94.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619176&pid=S1409-0015201100020001000001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="2"></a>2. <span class="SpellE">Siddiqui</span>, A. A., <span class="SpellE">Berk</span>, S. L. (2001, <span class="SpellE">Octubre</span>). <span class="GramE">Diagnosis of <span class="SpellE">Strongyloides</span> <span class="SpellE">stercoralis</span> infection.</span> <span class="SpellE">Clin</span> Infect Dis. 33 (7), 1040-1047.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619178&pid=S1409-0015201100020001000002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="3"></a>3. <span  class="SpellE">Keiser</span>, P. B., <span class="SpellE">Nutman</span>, T. B. (2004, Enero). </span><span class="SpellE"><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Strongyloides</span></span></span><span  class="GramE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US"> <span class="SpellE">stercoralis</span> in the <span  class="SpellE">immunocompromised</span> population.</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"> </span><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Clin</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> Microbiol Rev. 17 (1), 208-217.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619180&pid=S1409-0015201100020001000003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="4"></a>4. Hern&#225;ndez, F. (2000, Junio). <span class="SpellE">Hiperinfecciones</span> por <span class="SpellE">Strongyloides</span> <span class="SpellE">stercoralis</span>, tratamiento con corticosteroides y su efecto sobre la ecdisis del par&#225;sito. <span class="SpellE">Rev</span> <span class="SpellE">costarric</span> <span class="SpellE">cienc</span> <span class="SpellE">m&#233;d.</span> 21 (1), 89-96.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619182&pid=S1409-0015201100020001000004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="5"></a>5. Fallas, S., Hern&#225;ndez, F., Mora, N., Porras, A. (2000, Marzo). <span  class="SpellE">Strongyloides</span> <span class="SpellE">stercoralis</span>: Una discusi&#243;n sobre su diagn&#243;stico <span class="SpellE">coproparasitol&#243;gico</span> y su prevalencia en pacientes positivos por el virus de inmunodeficiencia humana (VIH). Acta <span class="SpellE">m&#233;d</span> <span  class="SpellE">costarric</span>. 42 (1), 31-34.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619184&pid=S1409-0015201100020001000005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="6"></a>6. Cook, G. A., Rodr&#237;guez, H., Silva, H., Rodr&#237;guez, B., Boh&#243;rquez, H. (1987, Diciembre). </span><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Adult respiratory distress secondary to <span class="SpellE">strongyloidiasis</span>.</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"> <span class="GramE">Chest.</span> 92 (6), 1115-1116.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619186&pid=S1409-0015201100020001000006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="7"></a>7. <span class="SpellE">Passalacqua</span>, G., <st1:place w:st="on">Albano</st1:place>, M., <span class="SpellE">Canonica</span>, G. W., <span class="SpellE">Bachert</span>, C., Van <span class="SpellE">Cauwenberge</span>, P., Davies, R. J., <span class="GramE">et</span>. <span class="GramE">al. (2000, <span class="SpellE">Enero</span>).</span> Inhaled and nasal corticosteroids: safety aspects. <span class="GramE">Allergy.</span> 55 (1), 16-33.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619188&pid=S1409-0015201100020001000007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="8"></a>8. National Asthma Education and Prevention Program Coordinating Committee. <span class="GramE">Guidelines for diagnosis and management of Asthma.</span> <span class="GramE">(1997, Julio).</span> NIH Publication: National Heart, Lung and Blood Institute. 97-4051, 1-153.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619190&pid=S1409-0015201100020001000008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="9"></a>9. Abramson, M. J., Crockett, A. J., <span class="SpellE">Frith</span>, P. A., Mc Donald, C. F. (2006, <span class="SpellE">Abril</span>). COPDX: an update of the guidelines for the management of chronic obstructive pulmonary disease with a review of recent evidence. Med J Aust. 184 (7), 342-345.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619192&pid=S1409-0015201100020001000009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="10"></a>10. <span class="SpellE">Wehner</span>, J. H., Kirsch, C. M., Kagawa, F. T., J <span class="SpellE">ensen</span>, W. <span  class="GramE">A, <span class="SpellE">Campagna</span>, A. V., <st1:city w:st="on"><st1:city  w:st="on"><st1:city w:st="on"><st1:place w:st="on">Wilson</st1:place></st1:city></st1:city></st1:city>, M. (1994, <span class="SpellE">Setiembre</span>).</span> <span  class="GramE">The prevalence and response to therapy of <span class="SpellE">Strongyloides</span> <span class="SpellE">stercoralis</span> in patients with asthma from endemic areas.</span> <span class="GramE">Chest.</span> 106 (3), 762-766.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619194&pid=S1409-0015201100020001000010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: windowtext;"  lang="EN-US"><a name="11"></a>11. <span class="SpellE">Shikiya</span>, K., Kinjo, N., <span class="SpellE">Uehara</span>, T., <span  class="SpellE">Uechi</span>, H., <span class="SpellE">Ohshiro<span class="GramE">,J</span></span>., <span class="SpellE">Arakaki</span>, T., et al. (1992, <span  class="SpellE">Marzo</span>). <span class="SpellE"><span class="GramE">Efficacyof</span></span><span  class="GramE"> <span class="SpellE">ivermectin</span> against <span class="SpellE">Strongyloides</span> <span class="SpellE">stercoralis</span> in humans.</span> Intern Med. 31 (3), 310-312.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619196&pid=S1409-0015201100020001000011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: windowtext;"><a  name="12"></a>12. <span class="SpellE">Pacanowski</span>, J., Dos Santos, M., Roux, A., Le <span class="SpellE">Maignan</span>, C., Guillot, J., <span  class="SpellE">Laverde</span>, V., et al (2005, Julio). </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: windowtext;"  lang="EN-US">Subcutaneous <span class="SpellE">ivermectin</span> as a safe salvage therapy in <span class="SpellE">Strongyloides</span> <span  class="SpellE">stercoralis</span> <span class="SpellE">hyperinfection</span> syndrome: a case report. Am J <span class="SpellE">Trop</span> Med <span class="SpellE"><span  class="GramE">Hyg</span></span><span class="GramE">.</span> 73 (1), 122-124.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619198&pid=S1409-0015201100020001000012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: windowtext;"  lang="EN-US"><a name="13"></a>13. Tarr, P. E., Miele, P. S., <span  class="SpellE">Peregoy</span>, K. S., Smith, M. A., Neva, F. A., <span class="SpellE">Lucey</span>, D. R. (2003, <span class="SpellE">Abril</span>). Case report: Rectal administration of <span class="SpellE">ivermectin</span> to a patient with <span class="SpellE">Strongyloides</span> <span  class="SpellE">hyperinfection</span> syndrome. Am J <span class="SpellE">Trop</span> Med <span  class="SpellE"><span class="GramE">Hyg</span></span><span class="GramE">.</span> 68 (4), 453-455.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=619200&pid=S1409-0015201100020001000013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></span><span style="color: windowtext;" lang="EN-US"> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: windowtext;"  lang="EN-US"><o:p></o:p></span></p> </div>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="Autor1"></a>* <span class="SpellE">Anatomopat&#243;logo</span>, Hospital Dr. Escalante <span class="SpellE">Pradilla</span>, <span  class="SpellE">Caja Costarricense del Seguro Social (CCSS) <o:p></o:p></span></span></p>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="Autor2"></a>+ <span class="SpellE">Residente</span> de <span  class="SpellE">Anatom&#237;a</span> <span class="SpellE">Patol&#243;gica</span>, Hospital M&#233;xico, CCSS, <st1:country-region w:st="on"><st1:place  w:st="on">Costa Rica</st1:place></st1:country-region>. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="Autor3"></a>&#186; <span class="SpellE">Anatomopat&#243;logo,Hospital</span> Dr. Max Peralta, CCSS, Director <span class="SpellE">Departamento</span> de <span class="SpellE">Anatom&#237;a,Escuela</span> de <span  class="SpellE">Medicina,Universidad</span> de Costa Rica. <span class="SpellE">Correo</span> <span class="SpellE">electr&#243;nico</span>: dr.quiros@gmail.com    <br> </span></p> <hr style="width: 100%; height: 2px;">     <div style="text-align: center;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Recibido para publicaci&#243;n: 27 de enero de 2011. Aceptado: 15 de febrero de 2011.    ]]></body>
<body><![CDATA[<br> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"></span></div> <span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span>     <div style="text-align: center;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"></span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="Tabla1"></a><img  alt="Tabla" src="/img/revistas/mlcr/v28n2/art10t1.jpg"  style="width: 783px; height: 390px;">    <br>     <br> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"></span></div>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: center;"><span class="SpellE"><b style=""><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="Figura1"></a><img  alt="Figura" src="/img/revistas/mlcr/v28n2/art10i1.jpg"  style="width: 434px; height: 383px;">    <br>     <br> <a name="Figura2"></a><img alt="Figura"  src="/img/revistas/mlcr/v28n2/art10i2.jpg"  style="width: 508px; height: 385px;">    <br> </span></b></span><span class="SpellE"><b style=""><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"></span></b></span></div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></b></p> </div> </div> </div>     ]]></body>
<body><![CDATA[ ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lemos]]></surname>
<given-names><![CDATA[L. B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Qu]]></surname>
<given-names><![CDATA[Z]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Laucirica]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Fred]]></surname>
<given-names><![CDATA[H. L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Hyperinfection syndrome in strongyloidiasis: report of two cases]]></article-title>
<source><![CDATA[Ann Diagn Pathol]]></source>
<year>2003</year>
<month>, </month>
<day>Ab</day>
<volume>7</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>87-94</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Siddiqui]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Berk]]></surname>
<given-names><![CDATA[S. L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Diagnosis of Strongyloides stercoralis infection]]></article-title>
<source><![CDATA[Clin Infect Dis]]></source>
<year>2001</year>
<month>, </month>
<day>Oc</day>
<volume>33</volume>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>1040-1047</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Keiser]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Nutman]]></surname>
<given-names><![CDATA[T. B]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Strongyloides stercoralis in the immunocompromised population]]></article-title>
<source><![CDATA[Clin Microbiol Rev]]></source>
<year>2004</year>
<month>, </month>
<day>En</day>
<volume>17</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>208-217</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Hiperinfecciones por Strongyloides stercoralis, tratamiento con corticosteroides y su efecto sobre la ecdisis del parásito]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev costarric cienc méd]]></source>
<year>2000</year>
<month>, </month>
<day>Ju</day>
<volume>21</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>89-96</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Fallas]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Hernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mora]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Porras]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Strongyloides stercoralis: Una discusión sobre su diagnóstico coproparasitológico y su prevalencia en pacientes positivos por el virus de inmunodeficiencia humana (VIH)]]></article-title>
<source><![CDATA[Acta méd costarric]]></source>
<year>2000</year>
<month>, </month>
<day>Ma</day>
<volume>42</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>31-34</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Cook]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Silva]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rodríguez]]></surname>
<given-names><![CDATA[B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bohórquez]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Adult respiratory distress secondary to strongyloidiasis]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>1987</year>
<month>, </month>
<day>Di</day>
<volume>92</volume>
<numero>6</numero>
<issue>6</issue>
<page-range>1115-1116</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Passalacqua]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Albano]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Canonica]]></surname>
<given-names><![CDATA[G. W]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bachert]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Van Cauwenberge]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Davies]]></surname>
<given-names><![CDATA[R. J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Inhaled and nasal corticosteroids: safety aspects]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>2000</year>
<month>, </month>
<day>En</day>
<volume>55</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>16-33</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="book">
<collab>National Asthma Education and Prevention Program Coordinating Committee</collab>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Guidelines for diagnosis and management of Asthma. (1997, Julio)]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year></year>
<volume>97</volume>
<numero>4051</numero>
<issue>4051</issue>
<page-range>1-153</page-range><publisher-name><![CDATA[NIH Publication: National Heart, Lung and Blood Institute]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Abramson]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Crockett]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Frith]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mc Donald]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. F]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[COPDX: an update of the guidelines for the management of chronic obstructive pulmonary disease with a review of recent evidence]]></article-title>
<source><![CDATA[Med J Aust]]></source>
<year>2006</year>
<month>, </month>
<day>Ab</day>
<volume>184</volume>
<numero>7</numero>
<issue>7</issue>
<page-range>342-345</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wehner]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kirsch]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kagawa]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[J ensen]]></surname>
<given-names><![CDATA[W. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Campagna]]></surname>
<given-names><![CDATA[A. V]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wilson]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The prevalence and response to therapy of Strongyloides stercoralis in patients with asthma from endemic areas]]></article-title>
<source><![CDATA[]]></source>
<year>1994</year>
<month>, </month>
<day>Se</day>
<volume>106</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>762-766</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Shikiya]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kinjo]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Uehara]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Uechi]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ohshiro]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Arakaki]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Efficacyof ivermectin against Strongyloides stercoralis in humans]]></article-title>
<source><![CDATA[Intern Med]]></source>
<year>1992</year>
<month>, </month>
<day>Ma</day>
<volume>31</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>310-312</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Pacanowski]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Dos Santos]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Roux]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Le Maignan]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Guillot]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Laverde]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Subcutaneous ivermectin as a safe salvage therapy in Strongyloides stercoralis hyperinfection syndrome: a case report]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Trop Med Hyg]]></source>
<year>2005</year>
<month>, </month>
<day>Ju</day>
<volume>73</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>122-124</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Tarr]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Miele]]></surname>
<given-names><![CDATA[P. S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Peregoy]]></surname>
<given-names><![CDATA[K. S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Smith]]></surname>
<given-names><![CDATA[M. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Neva]]></surname>
<given-names><![CDATA[F. A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lucey]]></surname>
<given-names><![CDATA[D. R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Case report: Rectal administration of ivermectin to a patient with Strongyloides hyperinfection syndrome]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Trop Med Hyg]]></source>
<year>2003</year>
<month>, </month>
<day>Ab</day>
<volume>68</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>453-455</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
