<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1409-0015</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Medicina Legal de Costa Rica]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Med. leg. Costa Rica]]></abbrev-journal-title>
<issn>1409-0015</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Asociación Costarricense de Medicina Forense]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1409-00151995000200006</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[El suicidio en la población femenina en Costa Rica. 1983-1993]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Flores Sandí]]></surname>
<given-names><![CDATA[Grettchen]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Poder Judicial Organismo de Investigación Judicial Departamento de Medicina Legal]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Costa Rica</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>05</month>
<year>1995</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>05</month>
<year>1995</year>
</pub-date>
<volume>11-12</volume>
<numero>2-1</numero>
<fpage>29</fpage>
<lpage>35</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1409-00151995000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1409-00151995000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1409-00151995000200006&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[A total of 170 autopsy records dealing with female suicide in Costa Rica for a ten year period were studied. The greatest suicide frequency was in the group of women that were; aged 15-20 years, single, Costa Ricans, from the urban metroplitan area and housewives. The most frequent method was poisoning, the cause is still unknown in many cass and the higher counts correspond to April-October. Albeit poisoning has long been the main method, hanging, jumping and self-shooting with fire arm have increased slightly in frequency during this period.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Se analizaron 170 protocolos de autopsia correspondientes a suicidios en mujeres en un período de diez años. Se observó una mayor frecuencia en mujeres entre quince y veinte años de edad, solteras, costarricences, de zona urbana (área metropolitana) y amas de casa. El método más común fue la intoxicación, la causa generalmente se ignora y el periodo principal es entre abril y octubre. Aunque los métodos de intoxicación se han mantenido como los principales, la ahorcadura, la precipitación y la herida por proyectil de arma de fuego han presentado un leve incremento de se período.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="en"><![CDATA[Female suicide]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[frequency]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[characteristics]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Costa Rica]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Suicidio femenino]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[frecuencia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[características]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Costa Rica]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <CENTER><B><FONT FACE="Arial">El suicidio en la poblaci&oacute;n femenina en Costa Rica. 1983-1993</FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial">&nbsp;</FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial">&nbsp;</FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT SIZE=-1><FONT FACE="Arial">Grettchen Flores Sand&iacute;&nbsp;<A NAME="*a"></A></FONT><FONT FACE="Arial,Helvetica"><A HREF="#*">*</A></FONT></FONT></B></CENTER> &nbsp;     <BR>&nbsp;      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Abstract</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>A total of 170 autopsy records dealing with female suicide in Costa Rica for a ten year period were studied. The greatest suicide frequency was in the group of women that were; aged 15-20 years, single, Costa Ricans, from the urban metroplitan area and housewives. The most frequent method was poisoning, the cause is still unknown in many cass and the higher counts correspond to April-October. Albeit poisoning has long been the main method, hanging, jumping and self-shooting with fire arm have increased slightly in frequency during this period.</FONT></FONT>      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Keywords</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Female suicide, frequency, characteristics, Costa Rica.</FONT></FONT>      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Reference</FONT></FONT></B>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>FLORES-SAND&Iacute;, Grettchen, <I>Suicide among the Costa Rican female population. 1983-1993</I>, <B>Medicina Legal de Costa Rica</B>, vol. 11, N&deg; 2, 1994; vol, 12, n&deg; 1, 1995, PP. 29-35.</FONT></FONT>     <BR>&nbsp;      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Resumen</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Se analizaron 170 protocolos de autopsia correspondientes a suicidios en mujeres en un per&iacute;odo de diez a&ntilde;os. Se observ&oacute; una mayor frecuencia en mujeres entre quince y veinte a&ntilde;os de edad, solteras, costarricences, de zona urbana (&aacute;rea metropolitana) y amas de casa. El m&eacute;todo m&aacute;s com&uacute;n fue la intoxicaci&oacute;n, la causa generalmente se ignora y el periodo principal es entre abril y octubre. Aunque los m&eacute;todos de intoxicaci&oacute;n se han mantenido como los principales, la ahorcadura, la precipitaci&oacute;n y la herida por proyectil de arma de fuego han presentado un leve incremento de se per&iacute;odo.</FONT></FONT>      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Palabras claves</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Suicidio femenino, frecuencia, caracter&iacute;sticas, Costa Rica.</FONT></FONT>      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Referencia</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>FLORES SAND&Iacute;, Grettche, <I>El suicidio en la poblaci&oacute;n femenina en Costa Rica, 1983-1993</I>, <B>Medicina Legal de Costa Rica</B>, vol. 11, N&deg; 2, 1994; vol. 12, N&deg; 1, 1995, pp. 29-35.</FONT></FONT>     <BR><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Introducci&oacute;n</FONT></FONT></B>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>El t&eacute;rmino <U>suicidio</U> deriva del lat&iacute;n <U>sui</U>- de s&iacute; mismo y <U>caedere</U>- matar, la v&iacute;ctima realiza el hecho previniendo como posible el resultado de acabar con su vida, y constituye un factor que mide la presi&oacute;n y tensi&oacute;n sociales. La conducta suicida es una de las principales causas de consulta m&eacute;dica en urgencias psiqui&aacute;tricas.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>En los &uacute;ltimos a&ntilde;os ha ocurrido un aumento en la prevalencia del suicidio, lo que ha motivado a realizar una serie de publicaciones (<A HREF="#1">1</A>), (<A HREF="#2">2</A>), (<A HREF="#3">3</A>), (<A HREF="#4">4</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Como posibles etiolog&iacute;as se han citado los estados depresivos, los trastornos de personalidad y el alcoholismo, siendo la depresi&oacute;n una de las causas mayores de suicidio consumado.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Pero aunque mucho se ha descrito, no se han realizado estudios espec&iacute;ficos sobre el comportamiento que ha seguido esta manera e muerte en la poblaci&oacute;n femenina en Costa Rica, debido quiz&aacute; a que el intento de suicidio en este grupo es m&aacute;s frecuente que el suicidio mismo. La imagen d&eacute;bil y sometida dentro del grupo familiar (que la mujer ha tenido en nuestros pa&iacute;ses) se contrapone en el suicidio, con el rechazo definitivo a sus allegados y la decisi&oacute;n de no volver a convivir con ellos.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>El objetivo de este estudio es describir la problem&aacute;tica del suicidio en la poblaci&oacute;n femenina y mostrar cu&aacute;l ha sido su comportamiento en los &uacute;ltimos diez a&ntilde;os en Costa Rica, para establecer medidas de prevenci&oacute;n.</FONT></FONT>     <BR>&nbsp;      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Materiales y m&eacute;todos</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Se analizaron 170 protocolos de autopsias de la Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense del Departamento de Medicina Legal del organismo de Investigaci&oacute;n Judicial, correspondientes a los suicidio de mujeres durante un per&iacute;odo de diez a&ntilde;os, de junio de 1983 a mayo de 1993.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Las variables estudiadas fueron: edad, estado civil, nacionalidad, ocupaci&oacute;n, m&eacute;todo utilizado, posible causa, domicilio y mes en el que ocurri&oacute; el hecho.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Para permitir la comparaci&oacute;n a lo largo de los a&ntilde;os descritos, los datos fueron agrupados en tres per&iacute;odos: 1983-1986, 1987-1989 y 1990-1993, que corresponden a 51, 60 y 59 casos respectivamente.</FONT></FONT>     ]]></body>
<body><![CDATA[<BR>&nbsp;      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Resultados</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>La tasa de mortalidad espec&iacute;fica por suicidios en mujeres costarricenses se ha mantenido estable a lo largo del periodo estudiado, presentando un aumento de casi un 100% sobre su promedio durante 1989 (<A HREF="#CUADRO N°1">cuadro 1</A>), (<A HREF="#grafico1">gr&aacute;fico 1</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>En este estudio se obtuvo como grupo de edad prevalente el de quince a cuarenta a&ntilde;os, siendo m&aacute;s frecuente entre los quince y veinte a&ntilde;os (<A HREF="#CUADRO N° 2">cuadro 2</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Es m&aacute;s frecuente en solteras y casadas, pero con mayor prevalencia en las solteras (<A HREF="#CUADRO N°3">cuadro 3</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>La mayor&iacute;a de los casos observados son costarricenses, y un promedio de catorce mujeres se suicidan al a&ntilde;o (<A HREF="#CUADRO N° 6">cuadro 6</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Las causas ignoradas son las m&aacute;s frecuentes, ya sea por desconocimiento de la persona que suministr&oacute; la informaci&oacute;n, o por falta de una casilla sobre este rubro en el protocolo de autopsia (cuadro 4). Los trastornos psiqui&aacute;tricos y problemas familiares mantienen su prevalencia, tal y como se ha visto en los otros estudios revisados (<A HREF="#5">5</A>), (<A HREF="#6">6</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Aunque los m&eacute;todos de intoxicaci&oacute;n se han mantenido como la principal forma de autoeliminaci&oacute;n, la ahorcadura, la herida por proyectil de arma de fuego y la precipitaci&oacute;n muestran un leve incremento a lo largo del per&iacute;odo estudiado (<A HREF="#CUADRO N° 5">cuadro 5</A>), (<A HREF="#graf2">gr&aacute;fico 2</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>La mayor&iacute;a de casos corresponden a amas de casa, estudiantes y oficinistas, y ocurrieron en el &aacute;rea metropolitana (San Jos&eacute;, Alajuela, Cartago). Adem&aacute;s, se observa que la frecuencia de los mismos disminuy&oacute; a finales e inicios del a&ntilde;o, concentr&aacute;ndose la mayor&iacute;a de suicidios entre los meses de abril y octubre (<A HREF="#CUADRO N° 7">cuadros 7</A>, <A HREF="#CUADRO N° 8">8</A>, <A HREF="#CUADRO N° 9">9</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Las caracter&iacute;sticas descritas como m&aacute;s comunes (&uml;costarricense&uml;, &uml;ama de casa&uml;) son obviamente las esperadas pues la poblaci&oacute;n estudiada es en su mayor&iacute;a de esas caracter&iacute;sticas.</FONT></FONT>     ]]></body>
<body><![CDATA[<BR>&nbsp;      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Discusi&oacute;n</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>La necesidad de conocer las caracter&iacute;sticas demogr&aacute;ficas y psicosociales de individuos con conducta suicida ha motivado varios estudios (<A HREF="#5">5</A>), (<A HREF="#6">6</A>), (<A HREF="#7">7</A>), (<A HREF="#8">8</A>), (<A HREF="#9">9</A>), que muestran que el mayor n&uacute;mero de casos con intento de suicidio ocurre en mujeres adolescentes y en adultas j&oacute;venes, siendo varones los que m&aacute;s se suicidan y las mujeres las que m&aacute;s intentan suicidarse.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>En los intentos de suicidio predominan las mujeres y el uso de m&eacute;todos pasivos, menos letales como la autointoxicaci&oacute;n. Se ha visto que pretenden llamar la atenci&oacute;n, pedir ayuda y no autoeliminarse. Aunque algunas de ellas pueden buscar realmente la muerte, otras intentan comunicar dolor, mitigar el aislamiento, evitar las secuelas de un cambio de nivel social, buscar una venganza, etc.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Se debe considerar tambi&eacute;n la posibilidad del registro equ&iacute;voco de esta manera de muerte, ya sea accidental, indeterminada y otras formas de conducta suicida como el alcoholismo, la drogadicci&oacute;n o el incumplimiento de recomendaciones medicas y medicamentos para tratar enfermedades existentes.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>As&iacute;, el n&uacute;mero de suicidios reales es mayor que el de suicidios declarados, porque muchas muertes indeterminadas y accidentales son en realidad suicidios y esto es m&aacute;s evidente en ni&ntilde;os y adolescentes que en adultos (<A HREF="#6">6</A>), (<A HREF="#8">8</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Las formas m&aacute;s usadas descritas en las mujeres son envenenamiento, ahorcadura, sumersi&oacute;n y armas de fuego. En los pa&iacute;ses en que existen leyes de control de armas, ha disminuido el uso de armas de fuego como m&eacute;todo de suicidio (<A HREF="#6">6</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Adem&aacute;s el m&eacute;todo utilizado var&iacute;a seg&uacute;n edad y disponibilidad, en la madurez y la adolescencia la letalidad el m&eacute;todo usado est&aacute; relacionada con el grado de deseo de muerte.</FONT></FONT>      <P><FONT SIZE=-1><FONT FACE="Arial">El suicidio es una de las principales maneras de muerte y en los &uacute;ltimos diez a&ntilde;os ha llegado a ocupar la cuarta causa de muerte en los Estados Unidos, el</FONT> <FONT FACE="Arial">National&nbsp; Center of&nbsp; Health&nbsp; Statistic</FONT></FONT>     <BR><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><A NAME="CUADRO N°1"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 1</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Tasa de mortalidad espec&iacute;fica seg&uacute;n sexo. Suicidios en la poblaci&oacute;n femenina,</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Costa Rica. Jun. 1983-Dic. 1992</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></CENTER>      <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="598" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%"><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>A&Ntilde;O</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="35%">     <CENTER><B><FONT SIZE=-1><FONT FACE="Arial">PO</FONT><FONT FACE="Arial,Helvetica">BLACI&Oacute;N FEMENINA</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="25%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>SUICIDIOS</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="25%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TASA/100.000</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1983</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="35%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.207.985</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="25%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="25%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,91</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1984</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.239.444</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>14</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,13</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1985</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.286.794</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,01</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1986</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.323.253</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,98</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1987</FONT></FONT></TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.359.260</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>16</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,18</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1988</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.393.702</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,86</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1989</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.428.398</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>32</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,24</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1990</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.464.327</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>14</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,96</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1991</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.499.137</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>18</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,20</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1992</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.533.400</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>20</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,30</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></TD>  <TD>     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1.373.570</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>16,3</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,19</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Fuente: Depto. Estad&iacute;sticas Continuas. Estad&iacute;stica Vital. Direcci&oacute;n General de Estad&iacute;stica y Censos. Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Medicina Legal. OIJ.</FONT></FONT>    </UL>      <CENTER><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT></CENTER>      <CENTER><A NAME="CUADRO N° 2"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 2</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n edad (EN %). Costa Rica. Junio 1983-Mayo 1993</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></CENTER>      <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="633" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="21%"><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>EDAD EN A&Ntilde;OS</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Menos de 15</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15-20</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>31,37</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>23,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>18,64</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>24,12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,73</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>21-25</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,84</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>18,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,56</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2.09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="21%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>26-30</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>17,65</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>18,64</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>17,06</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>31-35</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>18,64</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>36-40</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,56</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,18</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,73</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>41-45</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>46-50</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,94</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,45</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51-55</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>4,12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>56-60</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,18</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,18</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>61-65</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>66-70</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,08</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>M&aacute;s de 70</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,35</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ignorada</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="21%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL(casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Fuente: Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Medicina legal. OIJ. 1983-1993.</FONT></FONT>    </UL>      <CENTER><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT></CENTER>      <CENTER><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT></CENTER>      ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><A NAME="CUADRO N°3"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 3</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n estado civil (EN %). Costa Rica. Junio 1983-Mayo 1983</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></CENTER>      <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="575" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="21%"><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>ESTADO CIVIL</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Soltera</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>47,06</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>48,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>37,29</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>44,12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,82</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Casada</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>31,37</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>31,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>40,68</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>34,71</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Viuda</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,08</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Separada</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Uni&oacute;n libre</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,86</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="21%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Divorciada</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ignorado</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,94</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,45</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="21%"><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>TOTAL (casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="16%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Fuente: Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Medicina Legal. OIJ. 1983-93.</FONT></FONT>     <CENTER><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT></CENTER>     ]]></body>
<body><![CDATA[</UL>      <CENTER><A NAME="CUADRO N° 4"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 4</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n posibles causas (EN %). Costa Rica. Junio 1983-Mayo 1993</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></CENTER>      <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="593" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>POSIBLES CAUSAS</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><FONT SIZE=-1><FONT FACE="Arial">T</FONT><FONT FACE="Arial,Helvetica">rastornos Psiqui&aacute;tricos</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>23,73</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>17,65</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,73</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Accidental</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>4,12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Etilismo</FONT></FONT></TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,08</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,06</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Problemas familiares</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Depresi&oacute;n</FONT></FONT></TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,17</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,00</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Drogadicci&oacute;n</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Nervios</FONT></FONT></TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,73</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,65</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,18</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Embarazo</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,00</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Problemas pasionales</FONT></FONT></TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Enfermedad</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,08</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,35</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Problemas econ&oacute;micos</FONT></FONT></TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ignorado</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>37,25</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>35,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>28,81</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>33,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,18</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL (casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Fuente: Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Medicina Legal. OIJ. 1983-1993.</FONT></FONT>    </UL>      <CENTER><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT></CENTER>      <CENTER><A NAME="grafico1"></A>&nbsp;<IMG SRC="/img/fbpe/mlcr/v11-12n2-1/0232i01.JPG" HEIGHT=289 WIDTH=599></CENTER> <FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>     
<BR><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT>     <BR><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Refiere un aumento del 150% de los suicidios en adolescentes en los &uacute;ltimos veinte a&ntilde;os, constituyendo el suicidio la tercera causa de muerte en la adolescencia en algunos pa&iacute;ses a pesar de que muchos casos son etiquetados de accidentes (<A HREF="#6">6</A>), (<A HREF="#8">8</A>).</FONT></FONT>      ]]></body>
<body><![CDATA[<P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>En Costa Rica de acuerdo con la comparaci&oacute;n realizada con otras maneras de muerte, ocup&oacute; el segundo lugar en el grupo et&aacute;reo comprendido entre los 15-24 a&ntilde;os de edad.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Los adolescentes carecen de t&eacute;cnicas adaptativas para hacer frente a lo que para ellos es un ambiente incomprensible, esto les puede llevar e}al retraimiento y finalmente al suicidio. Se debe considerar que las cifras representan los suicidios consumados tras intentos suicidas (<A HREF="#2">2</A>), (<A HREF="#8">8</A>).</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Los ancianos intentan suicidarse menos que las personas j&oacute;venes, pero consuman su suicidio con m&aacute;s frecuencia.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Las posibles causas que est&aacute;n contribuyendo al problema son las razones familiares y afectivas, la edad, una enfermedad som&aacute;tica, rechazo al embarazo, el alcoholismo, el hecho de vivir sola y el aislamiento social, malas relaciones conyugales, y encontrarse desempleada, lo que conduce a una depresi&oacute;n y ansiedad intensas. Se ha descrito que a medida que desaparece la depresi&oacute;n, los</FONT></FONT> <FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>pacientes son capaces de ejecutar sus planes suicidas; pero en ninguno de los casos que han sido descritos en mujeres, se ha evidenciado premeditaci&oacute;n, resultando el acto suicida m&aacute;s bien de car&aacute;cter impulsivo (<A HREF="#3">3</A>), (<A HREF="#7">7</A>), (<A HREF="#10">10</A>).</FONT></FONT>     <BR>&nbsp;     <CENTER><A NAME="CUADRO N° 5"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>CUADRO N&deg; 5</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n m&eacute;todo empleado (EN %). Costa Rica, Junio 1983-Mayo 1993</FONT></FONT></B></CENTER> <FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="537" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="25%"><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>M&Eacute;TODO EMPLEADO</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="14%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Intoxicaci&oacute;n&nbsp;</FONT>&nbsp;</FONT>&nbsp;     <BR><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Paraquat</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>33,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>23,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,25</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>23,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Folidol</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Otros insecticidas</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,73</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>30,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>23,73</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>22,94</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Estricnina</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Bicromato de Potasio</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,08</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Medicamentos</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,84</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,29</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,82</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Inyecci&oacute;n t&oacute;xico</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>&nbsp;&nbsp;&nbsp; _Floruro de sodio</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Lanzamiento a tren</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Quemaduras III grado</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ingesti&oacute;n de c&aacute;ustico</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Arma blanca</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,18</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,18</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Asfixia por sumersi&oacute;n</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Precipitaci&oacute;n</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>4,12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="25%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Arma de fuego</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,73&nbsp;</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,25</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="14%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>14,71</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ahorcadura</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>21,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>18,64</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>17,65</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,73</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="25%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL (casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="14%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Fuente. Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Medicina Legal. OIJ. 1983-1993.</FONT></FONT>    </UL> <FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><A NAME="CUADRO N° 6"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 6</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n nacionalidad (EN %). Costa Rica. Junio 1983-Mayo 1993</FONT></FONT></B></CENTER> <FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="540" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>NACIONALIDAD</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Costarricense</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>94,12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>90,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>93,22</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>92,35</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>14,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Nicarag&uuml;ense</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,35</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Estadounidense</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Coreana</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>China</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Colombiana</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Chilena</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Italiana</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ignorado</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL (casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Fuente: Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Medicina Legal. OIJ. 1983-1993.</FONT></FONT>    </UL> &nbsp;     ]]></body>
<body><![CDATA[<BR><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Hay que tomar en cuenta que el acto suicida depende del umbral de reacci&oacute;n o del nivel de tolerancia que tenga la mujer ante las emociones y ante la frustraci&oacute;n. Adem&aacute;s, muchas pacientes suicidas no manifiestan cl&iacute;nicamente la depresi&oacute;n y muchas pacientes deprimidas no son suicidas.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>En lo que respecta al posible motivo, los an&aacute;lisis de confiabilidad para &uml;instrumentos&uml; utilizados en diversos estudios, mostraron que es confiable recurrir a terceras personas para obtener informaci&oacute;n del suicidio. Sin embargo, en un porcentaje elevado se desconocen las causas que llevaron a cometer el acto.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Se ha descrito un riesgo mayor en solteras, probablemente porque el matrimonio se encuentra reforzado por los hijos y las parejas con hijos son el grupo social m&aacute;s protegido de todos. Por otro lado, las comunidades rurales tienen mejor integraci&oacute;n social que las &aacute;reas urbanas y por consiguiente menores &iacute;ndices de suicidio.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>La &eacute;poca de mayor prevalencia de la conducta suicida ha sido objeto de estudio, encontrando en algunos estudios una mayor frecuencia de casos entre los meses de diciembre y mayo y en otros entre marzo y julio, y el lugar preferido para ellos la casa de habitaci&oacute;n (<A HREF="#8">8</A>) (<A HREF="#9">9</A>). Se ha supuesto que es debido a un aumento de la tensi&oacute;n, de acuerdo con la &eacute;poca del a&ntilde;o en cada pa&iacute;s.</FONT></FONT>      <P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>RECOMENDACIONES.</FONT></FONT></B>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Como prevenci&oacute;n primaria se debe promover la higiene mental de la poblaci&oacute;n dentro de las pol&iacute;ticas de salud p&uacute;blica del pa&iacute;s, en las que los profesionales de la salud tengan un papel importante, por ser ellos los primeros en atender las crisis suicidas.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>La prevenci&oacute;n secundaria se realiza en los centros de prevenci&oacute;n y ayuda telef&oacute;nica, bas&aacute;ndose en la funci&oacute;n de la necesidad de comunicar y act&uacute;a indirectamente en las crisis suicidas permitiendo primeramente, la identificaci&oacute;n de la mujer (estr&eacute;s, personalidad, agresividad, equilibrio y existencia o no de un proceso suicida), identificar el problema esencial, el potencial destructivo de la mujer, movilizar los recursos psicol&oacute;gicos de la misma y proponer un plan terap&eacute;utico con o sin decisi&oacute;n de intervenci&oacute;n directa. Esto permite atribuir un coeficiente de letalidad e intenta disminuir el aislamiento, retraimiento y soledad que se presentan en las crisis agudas.</FONT></FONT>     <BR><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>     <CENTER><A NAME="CUADRO N° 7"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 7</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n ocupaci&oacute;n (EN %). Costa Rica.</FONT></FONT></B></CENTER>      ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Junio 1983-Mayo 1993</FONT></FONT></B></CENTER> <FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="559" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>OCUPACI&Oacute;N</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ama de casa</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>72,55</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>70,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>66,10</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>69,41</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,73</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Estudiante</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,84</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,41</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,45</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Empleada dom&eacute;stica</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Oficinista o secretaria</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,53</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Dependiente</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,35</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Profesora</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Desempleada</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Otros</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,17</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,91</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ignorada</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>4,12</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL (casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> <FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>     <BR><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>     <CENTER><A NAME="CUADRO N° 8"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 8</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n provincia de domicilio (EN %). Costa Rica.&nbsp; Junio 1983-Mayo 1993</FONT></FONT></B></CENTER> <FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="631" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>PROVINCIA</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>San Jos&eacute;</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>49,02</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>25,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>50,85</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>41,18</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Alajuela</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>23,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,86</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,29</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>2,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Cartago</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,25</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>12,35</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,91</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Heredia</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>4,71</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,73</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Guanacaste</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,92</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,29</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,82</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Puntarenas</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,82</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,36</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Lim&oacute;n</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,18</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,73</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Ignorado</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,69</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,18</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,18</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL (casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Fuente: Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Medicina Legal. OIJ. 1983-1993.</FONT></FONT>    </UL> <FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>La prevenci&oacute;n terciaria consiste en prevenir la muerte de la mujer; el m&eacute;dico debe valorar el riesgo de una paciente tras un minucioso examen cl&iacute;nico, constatando si presenta o no caracter&iacute;sticas que sugieran un posible alto riesgo de suicidio –principalmente depresi&oacute;n– y brindarle un seguimiento completo, analizando cada caso individualmente, considerando seriamente cualquier acto de suicidio, y no ignorar que las t&eacute;cnicas terap&eacute;uticas antidepresivas no parecen haber influido en una disminuci&oacute;n del mismo.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuando el m&eacute;dico considere que existe peligro para la vida de la paciente, se requiere hospitalizaci&oacute;n y observaci&oacute;n constante: por el dif&iacute;cil manejo ambulatorio y porque est&aacute; sometida a crisis recurrentes durante su tratamiento. En este sentido se considera que los hospitales psiqui&aacute;tricos tienen menos riesgos de suicido para las pacientes pues la infraestructura ofrece medidas encaminadas a evitarlo.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Como parte de la prevenci&oacute;n terciaria es importante el control de las prescripciones m&eacute;dicas, el establecimiento de centros de intoxicaci&oacute;n, de servicios de urgencia m&eacute;dica toxicol&oacute;gica, de servicios de emergencias psiqui&aacute;tricas; as&iacute; como progresos en la reanimaci&oacute;n de pacientes y el tratamiento y prevenci&oacute;n multidisciplinaria, que incluya principalmente psiquiatras y psic&oacute;logos, lo cual permitir&iacute;a trabajar con un dominio cl&iacute;nico, psicoanal&iacute;tico, terap&eacute;utico y epidemiol&oacute;gico.</FONT></FONT>      <P><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>En conclusi&oacute;n, los intentos de suicidio, amenazas y gestos suicidas, deben ser considerados como factores de riesgo del suicidio, y la ausencia aparente del deseo de muerte en la adolescente no debe minimizarse.</FONT></FONT>     <BR>&nbsp;     <CENTER><A NAME="CUADRO N° 9"></A><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Cuadro N&deg; 9</FONT></FONT></B></CENTER>      <CENTER><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Clasificaci&oacute;n de las suicidas seg&uacute;n mes ocurrido (EN %). Costa Rica. Junio 1983-Mayo 1993</FONT></FONT></B></CENTER> <B><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></B>     <CENTER><TABLE BORDER CELLSPACING=0 CELLPADDING=0 WIDTH="577" > <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT SIZE=-1><FONT FACE="Arial">M</FONT><FONT FACE="Arial,Helvetica">ES</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1983-1986</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1987-1989</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1990-1993</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>PROMEDIO</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Enero</FONT></FONT></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,78</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,91</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Febrero</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,29</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,82</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Marzo</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>0,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,56</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,24</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Abril</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,88</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>20,34</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,59</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,64</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Mayo</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>13,56</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>12,35</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,91</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Junio</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,06</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Julio</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,08</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,06</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Agosto</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>9,80</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>5,08</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,24</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,27</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Setiembre</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>19,61</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>3,39</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>10,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,55</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Octubre</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,00</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,82</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Noviembre</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,96</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,33</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>6,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,00</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>Diciembre</FONT></FONT></TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>11,76</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     ]]></body>
<body><![CDATA[<CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,67</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>8,47</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>7,06</FONT></FONT></CENTER> </TD>  <TD>     <CENTER><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>1,09</FONT></FONT></CENTER> </TD> </TR>  <TR> <TD VALIGN=TOP WIDTH="24%"><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>TOTAL (casos)</FONT></FONT></B></TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>51,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>60,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>59,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>170,00</FONT></FONT></B></CENTER> </TD>  <TD VALIGN=TOP WIDTH="15%">     <CENTER><B><FONT FACE="Arial,Helvetica"><FONT SIZE=-1>15,45</FONT></FONT></B></CENTER> </TD> </TR> </TABLE></CENTER> &nbsp; <UL><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Fuente: Protocolos de Autopsias. Secci&oacute;n de Patolog&iacute;a Forense. Depto. Mediicna Legal. OIJ. 1983-1993.</FONT></FONT>     <BR><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT></FONT>    ]]></body>
<body><![CDATA[</UL>      <CENTER><FONT SIZE=-1><FONT FACE="Arial">&nbsp;</FONT>&nbsp;<A NAME="graf2"></A><IMG SRC="/img/fbpe/mlcr/v11-12n2-1/0232I02.JPG" HEIGHT=300 WIDTH=581></FONT></CENTER>       
<P><B><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>Bibliograf&iacute;a</FONT></FONT></B>      <!-- ref --><P><A NAME="1"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>1. GONZ&Aacute;LEZ P., J.A., &uml;La conducta suicida: una aproximaci&oacute;n psicol&oacute;gica cl&iacute;nico-forense&uml;, Revista de Medicina Legal de Costa Rica, 8(1): 18-21, mayo 91.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579259&pid=S1409-0015199500020000600001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="2"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>2. MONGE G., I.M. y URIBE M., S. &uml;Suicidio en la poblaci&oacute;n de 13-21 a&ntilde;os en Costa Rica&uml;, Revista de Medicina Legal de Costa Rica.8(2): 11-16, Nov. 91.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579260&pid=S1409-0015199500020000600002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="3"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>3. UGALDE L, J.G., &uml;Suicidio en personas mayores de sesenta a&ntilde;os en Costa Rica. 1981-1990&uml;, Revista de Medicina Legal de Costa Rica,8(2): 17-21,noviembre 91.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579261&pid=S1409-0015199500020000600003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="4"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>4. UGALDE L, J.G. y CASTRO F., J.D., &uml;El suicidio en los hospitales generales de Costa Rica (sistema hospitalario nacional 1980-1990)&uml;, Revista de Medicina Legal de Costa Rica, 9(1): 9-14, mayo 92.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579262&pid=S1409-0015199500020000600004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="5"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>5. HEMAN C., a., &uml;Deseo de morir y realidad del acto en sujetos con intento de suicidio&uml;, Salud P&uacute;blica Mex., 26(1): 39-49, ene-feb. 84.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579263&pid=S1409-0015199500020000600005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="6"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>6. KAPLAN, H.I. y SADOCK, B.J,, Compendio de Psiquiatr&iacute;a, Ed. Salvat., p&aacute;gs. 592-597, 1989.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579264&pid=S1409-0015199500020000600006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><P><A NAME="7"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>7. LANGLEY, G.E. y BAYATTI, N.N., &uml;Suicides in Exe Vale Hospital, 1972-1981&uml;, British Journal of Psychiatry, 145: 463-467. 1984.</FONT></FONT>      ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><P><A NAME="8"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>8. MARDOMINGO, M.J. y CATALINA, M.L., &uml;Suicidio en la infancia y adolescencia. &iquest;un problema en aumento?&uml;, Ciencia M&eacute;dica, 2(2): 49-52, 1993.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579266&pid=S1409-0015199500020000600008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="9"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>9. SALTIJERAL M., M.T. y TERROBA G., G., &uml;Epidemiolog&iacute;a del suicidio y del parasuicidio en la d&eacute;cada de 1971-1980 en M&eacute;xico&uml;, Salud P&uacute;blica Mex., 29(4)345-60, jul.-ago. 87.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579267&pid=S1409-0015199500020000600009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="10"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>10. MATA V., J. Y GUZM&Aacute;N, AL. &uml;Suicidio e intento de suicidio en el embarazo&uml;, Rev. Obstet. Ginecol. Venezuela, 44(3): 176-82, 1984.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579268&pid=S1409-0015199500020000600010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="11"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>11. COPAS, J. B. Y ROBIN, Ashley, &uml;Suicide in psychiatric inpatients&uml;, British Journal of Psychiatry, 141: 503-511, 1982.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579269&pid=S1409-0015199500020000600011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="12"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>12. MURPHY, E. Et al,, &uml;60 years of suicide in england and Wales&uml;, Arch. Gen. Psychiatry, 43: 969-976, oct. 86.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579270&pid=S1409-0015199500020000600012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><!-- ref --><P><A NAME="13"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1>13. TERROBA G., G. Y SALTIJERAL, M.T., &uml;La Autopsia psicol&oacute;gica como m&eacute;todo para el estudio del suicidio&uml;, Salud P&uacute;blica Mex., 25(3): 285-93, 1983.</FONT></FONT>    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=579271&pid=S1409-0015199500020000600013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --><BR><FONT SIZE=-1>&nbsp;</FONT>      <P><A NAME="*"></A><FONT FACE="Arial"><FONT SIZE=-1><A HREF="#*a">* </A>M&eacute;dico residente, Departamento de Medicina Legal, Organismo de Investigaci&oacute;n Judicial, apartado judicial 75 (1003), Poder Judicial, Costa Rica.</FONT></FONT>      ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONZÁLEZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA["La conducta suicida: una aproximación psicológica clínico-forense"]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Medicina Legal de Costa Rica]]></source>
<year>mayo</year>
<month> 9</month>
<day>1</day>
<volume>8</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>18-21</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MONGE G]]></surname>
<given-names><![CDATA[I.M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[URIBE M]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA["Suicidio en la población de 13-21 años en Costa Rica"]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Medicina Legal de Costa Rica]]></source>
<year>Nov.</year>
<month> 9</month>
<day>1</day>
<volume>8</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>11-16</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[UGALDE L]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA["Suicidio en personas mayores de sesenta años en Costa Rica. 1981-1990"]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Medicina Legal de Costa Rica]]></source>
<year>novi</year>
<month>em</month>
<day>br</day>
<volume>8</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>17-21</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[UGALDE L]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CASTRO F]]></surname>
<given-names><![CDATA[J.D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA["El suicidio en los hospitales generales de Costa Rica (sistema hospitalario nacional 1980-1990)"]]></article-title>
<source><![CDATA[Revista de Medicina Legal de Costa Rica]]></source>
<year>mayo</year>
<month> 9</month>
<day>2</day>
<volume>9</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>9-14</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HEMAN C]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA["Deseo de morir y realidad del acto en sujetos con intento de suicidio"]]></article-title>
<source><![CDATA[Salud Pública Mex]]></source>
<year>ene-</year>
<month>fe</month>
<day>b.</day>
<volume>26</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>39-49</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KAPLAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[H.I]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SADOCK]]></surname>
<given-names><![CDATA[B.J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Compendio de Psiquiatría]]></source>
<year>1989</year>
<page-range>592-597</page-range><publisher-name><![CDATA[Ed. Salvat]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>7</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LANGLEY]]></surname>
<given-names><![CDATA[G.E]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BAYATTI]]></surname>
<given-names><![CDATA[N.N]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA["Suicides in Exe Vale Hospital]]></article-title>
<source><![CDATA[British Journal of Psychiatry]]></source>
<year>1984</year>
<volume>145</volume>
<page-range>463-467</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARDOMINGO]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CATALINA]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.L]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA["Suicidio en la infancia y adolescencia. ¿un problema en aumento?]]></article-title>
<source><![CDATA[Ciencia Médica]]></source>
<year>1993</year>
<volume>2</volume>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>49-52</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SALTIJERAL M]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[TERROBA G]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Epidemiología del suicidio y del parasuicidio en la década de 1971-1980 en México]]></article-title>
<source><![CDATA[Salud Pública Mex]]></source>
<year>jul.</year>
<month>-a</month>
<day>go</day>
<volume>29</volume>
<numero>4</numero>
<issue>4</issue>
<page-range>345-60</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATA V]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[GUZMÁN]]></surname>
<given-names><![CDATA[AL]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA["Suicidio e intento de suicidio en el embarazo"]]></article-title>
<source><![CDATA[Rev. Obstet. Ginecol. Venezuela]]></source>
<year>1984</year>
<volume>44</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>176-82</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[COPAS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. B]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[ROBIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ashley]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Suicide in psychiatric inpatients]]></article-title>
<source><![CDATA[British Journal of Psychiatry]]></source>
<year>1982</year>
<volume>141</volume>
<page-range>503-511</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MURPHY]]></surname>
<given-names><![CDATA[E]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[60 years of suicide in england and Wales]]></article-title>
<source><![CDATA[Arch. Gen. Psychiatry]]></source>
<year>oct.</year>
<month> 8</month>
<day>6</day>
<volume>43</volume>
<page-range>969-976</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TERROBA G]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SALTIJERAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[M.T]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[La Autopsia psicológica como método para el estudio del suicidio]]></article-title>
<source><![CDATA[Salud Pública Mex]]></source>
<year>1983</year>
<volume>25</volume>
<numero>3</numero>
<issue>3</issue>
<page-range>285-93</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
