<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0001-6002</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Acta Médica Costarricense]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Acta méd. costarric]]></abbrev-journal-title>
<issn>0001-6002</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Colegio de Médicos y Cirujanos de Costa Rica]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0001-60022014000200004</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Caracterización clínica e histopatológica de melanomas malignos de piel]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Biopsy-based clinical and histopathological characterization of cutaneous malignant melanoma]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Chacón-Garita]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lindsay]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Moreira-Carvajal]]></surname>
<given-names><![CDATA[Manuel]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="A01"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="A01">
<institution><![CDATA[,Hospital San Rafael de Alajuela  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2014</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>06</month>
<year>2014</year>
</pub-date>
<volume>56</volume>
<numero>2</numero>
<fpage>54</fpage>
<lpage>58</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0001-60022014000200004&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0001-60022014000200004&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0001-60022014000200004&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Antecedentes: la incidencia del melanoma cutáneo ha venido en aumento en las últimas décadas, convirtiéndose en causa importante de muerte a nivel mundial. El objetivo es determinar la incidencia y caracterizar los melanomas con base en los resultados de las biopsias del Servicio de Patología del Hospital San Rafael de Alajuela. Métodos: se realizó la revisión histopatológica de cada una de las biopsias diagnosticadas como melanoma maligno de piel, con tinciones de hematoxilina y eosina, en el periodo comprendido de enero de 2009 a diciembre de 2012, para determinar sus características histopatológicas. Se obtuvieron frecuencias simples de todas las variables y medidas de tendencia central y dispersión para las variables cuantitativas. Resultados: se diagnosticó en este periodo un total de 28 melanomas malignos de piel, 16 corresponden a pacientes de sexo masculino. La edad promedio de presentación es 57,0 años y las localizaciones más frecuentes fueron espalda y cara. El melanoma de extensión superficial fue el tipo histológico predominante. En 15 de los casos se encontró invasión de tipo vertical. El 21,1% de los casos presentó un nivel de Clark III, y el grosor de Breslow varió en un rango de 0,20mm a 8,00mm. La morfología celular predominante fue la epiteloide. Otras variables histopatológicas como conteo mitótico, invasión vascular, ulceración o invasión perineural, fueron menos encontradas. Conclusiones: el melanoma maligno se presenta predominantemente en pacientes de sexo masculino, en la quinta década de la vida, principalmente en la espalda y la cara. El tipo histológico más frecuente es el melanoma maligno de extensión superficial.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Background: The incidence of cutaneous melanoma has increased in recent decades, becoming a major cause of death worldwide. The objective was to characterize melanomas histologically and to determine the incidence based on the results of the biopsies of the Pathology Department of the San Rafael de Alajuela Hospital. Methods: We conducted a review of each of the biopsies diagnosed as cutaneous melanoma with hematoxylin and eosin from January 2009 until December 2012 to determine their histological features. Simple frequencies were obtained for all variables and measures of central tendency and dispersion for the qualitative variables. Results: A total of 28 cutaneous malignant melanomas were diagnosed, of which 16 occurred in male patients. The average age at presentation was 57.0 years and the most frequent location was Melanomas malignos / Chacón-Garita y Moreira-Carvajal the back and face. The superficial spreading melanoma is the predominant histologic type. In 15 cases, vertical invasion was found. In 21.1% of the cases the patients had Clark level III and Breslow thickness ranged from 0.20 to 8.00 mm. The predominant type was epithelioid cell morphology. Other histopathological variables such as mitotic count, vascular invasion, perineural invasion or ulceration were less frequently found. Conclusions: Malignant melanoma occurs predominantly in male patients in their fifth decade of life; mainly in back and face. The most common histological type was superficial spreading melanoma.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="es"><![CDATA[melanoma maligno]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[piel]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[biopsia]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[factores pronósticos]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[malignant melanoma]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[skin]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[biopsy]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[prognostic factors]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div class="Section1">     <p class="MsoNormal" style="text-align: right;" align="right"><b><span  style="font-family: Verdana;">Original<o:p></o:p></span></b></p>     <div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b><span  style="font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);">Caracterizaci&#243;n cl&#237;nica e histopatol&#243;gica de melanomas malignos de piel</span></b><b><span  style="font-size: 18pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);"><o:p></o:p></span></b></p>     <div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b><span  style="font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);" lang="EN-US">    <br> Biopsy-based clinical and <span class="SpellE">histopathological</span> characterization of <span class="SpellE">cutaneous</span> malignant melanoma<o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><o:p>&nbsp;</o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Lindsay Chac&#243;n-Garita y Manuel Moreira-Carvajal    <br> </span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align: left;">    <br> <b><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></b></p>     <div>     <div>     <p class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana; color: windowtext;"><o:p></o:p></span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a  name="Correspondencia2"></a>*</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a  href="#Correspondencia1">Direcci&#243;n para correspondencia:</a>    <br> </span></p>     <div class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana; color: windowtext;"> <hr align="center" size="2" width="100%"></span></b></div>     <p class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana; color: windowtext;">Resumen <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Antecedentes: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">la incidencia del melanoma cut&#225;neo ha venido en aumento en las &#250;ltimas d&#233;cadas, convirti&#233;ndose en causa importante de muerte a nivel mundial. El objetivo es determinar la incidencia y caracterizar los melanomas con base en los resultados de las biopsias del Servicio de Patolog&#237;a del Hospital San Rafael de Alajuela. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">M&#233;todos: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">se realiz&#243; la revisi&#243;n histopatol&#243;gica de cada una de las biopsias diagnosticadas como melanoma maligno de piel, con tinciones de hematoxilina y eosina, en el periodo comprendido de enero de <st1:metricconverter productid="2009 a"  w:st="on">2009 a</st1:metricconverter> diciembre de 2012, para determinar sus caracter&#237;sticas histopatol&#243;gicas. </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">S</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">e obtuvieron frecuencias simples de todas las variables y medidas de tendencia central y dispersi&#243;n para las variables cuantitativas. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Resultados: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">se diagnostic&#243; en este periodo un total de 28 melanomas malignos de piel, 16 corresponden a pacientes de sexo masculino. La edad promedio de presentaci&#243;n es 57,0 a&#241;os y las localizaciones m&#225;s frecuentes fueron espalda y cara. El melanoma de extensi&#243;n superficial fue el tipo histol&#243;gico predominante. En 15 de los casos se encontr&#243; invasi&#243;n de tipo vertical. El 21,1% de los casos present&#243; un nivel de Clark III, y el grosor de <span class="SpellE">Breslow</span> vari&#243; en un rango de 0,20mm a 8,00mm. La morfolog&#237;a celular predominante fue la <span class="SpellE">epiteloide</span>. Otras variables histopatol&#243;gicas como conteo mit&#243;tico, invasi&#243;n vascular, ulceraci&#243;n o invasi&#243;n <span class="SpellE">perineural</span>, fueron menos encontradas. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Conclusiones: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">el melanoma maligno se presenta predominantemente en pacientes de sexo masculino, en la quinta d&#233;cada de la vida, principalmente en la espalda y la cara. El tipo histol&#243;gico m&#225;s frecuente es el melanoma maligno de extensi&#243;n superficial. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span class="SpellE"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Descriptores</span></b></span><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">:</span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"> melanoma <span class="SpellE">maligno</span>, <span class="SpellE">piel</span>, <span class="SpellE">biopsia</span>, <span class="SpellE">factores</span> <span class="SpellE">pron&#243;sticos</span>. <o:p></o:p></span></p> </div>     <div>     <div>     <p class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Abstract <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Background: </span></b><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="EN-US">The incidence of <span class="SpellE">cutaneous</span> melanoma has increased in recent decades, becoming a major cause of death worldwide. The objective was to characterize melanomas <span  class="SpellE">histologically</span> and to determine the incidence based on the results of the biopsies of the Pathology Department of the <i>San Rafael de Alajuela</i> Hospital. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Methods: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">We conducted a review of each of the biopsies diagnosed as <span  class="SpellE">cutaneous</span> melanoma with <span class="SpellE">hematoxylin</span> and eosin from January 2009 until December 2012 to determine their histological features. Simple frequencies were obtained for all variables and measures of central tendency and dispersion for the qualitative variables. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Results: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">A total of 28 <span class="SpellE">cutaneous</span> malignant melanomas were diagnosed, of which 16 occurred in male patients. The average age at presentation was 57.0 years and the most frequent location was Melanomas <span class="SpellE">malignos</span> / <span class="SpellE">Chac&#243;n-Garita</span> y <span class="SpellE">Moreira-Carvajal</span> </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);"  lang="EN-US">the back and face. The superficial spreading melanoma is the predominant <span class="SpellE">histologic</span> type. In 15 cases, vertical invasion was found. In 21.1% of the cases the patients had Clark level III and <span  class="SpellE">Breslow</span> thickness ranged from 0.20 to <st1:metricconverter  productid="8.00 mm" w:st="on">8.00 mm</st1:metricconverter>. The predominant type was <span class="SpellE">epithelioid</span> cell morphology. Other <span class="SpellE">histopathological</span> variables such as mitotic count, vascular invasion, <span class="SpellE">perineural</span> invasion or ulceration were less frequently found. </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);"  lang="EN-US">Conclusions: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana; color: rgb(34, 30, 31);"  lang="EN-US">Malignant melanoma occurs predominantly in male patients in their fifth decade of life; mainly in back and face. The most common histological type was superficial spreading melanoma. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Keywords:</span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"> malignant melanoma, skin, biopsy, prognostic factors. <o:p></o:p></span></p>     <div class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><span  style="color: windowtext;"> <hr align="center" size="2" width="100%"></span></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El melanoma maligno (MM) es un tumor que ha impactado de forma significativa a la sociedad. Alrededor del mundo, 200.000 personas fueron diagnosticadas con melanoma, el cual ocasiona m&#225;s de 40.000 muertes anuales.<a href="#1"><sup>1</sup></a> Actualmente, en los Estados Unidos representa un 4% y un 5% de todas las neoplasias malignas nuevas diagnosticadas. Durante 2010 ocup&#243; el sexto y s&#233;ptimo lugares de neoplasias nuevas diagnosticadas en mujeres y hombres, respectivamente.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se considera que la tasa de crecimiento en el diagn&#243;stico de esta neoplasia es del 4% al 6%, por a&#241;o. El n&#250;mero estimado de casos nuevos anuales sobrepasa los 68.000. <a href="#2"><sup>2</sup></a> En los Estados Unidos se reporta un aumento de un 600% en el diagn&#243;stico de melanoma maligno, del a&#241;o 1950 al 2000. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">3 En el pasado se consider&#243; que alrededor de un 2% de las personas que nacen cada a&#241;o desarrollar&#237;an un melanoma maligno a lo largo de su vida.1 La mortalidad por MM se encuentra, en los Estados Unidos, entre las 10 primeras causas de mortalidad asociadas a c&#225;ncer, para un aproximado de 8.700 muertes anuales.<a href="#2"><sup>2</sup></a><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Aunque la mayor&#237;a de los pacientes tiene enfermedad localizada, muchos presentan met&#225;stasis al momento del diagn&#243;stico, y una gran mayor&#237;a fallecer&#225; por causas asociadas al melanoma.1<span class="GramE">,3</span> Cl&#237;nicamente, algunos autores han descrito que la fase de crecimiento radial (<span  class="SpellE">preinvasiva</span>) puede tener un periodo de evoluci&#243;n de <st1:metricconverter productid="10 a" w:st="on">10 a</st1:metricconverter> 15 a&#241;os, y para cuando se ha alcanzado la fase de crecimiento vertical (invasora), la lesi&#243;n cl&#237;nicamente llega a medir al menos de <st1:metricconverter  productid="4 a" w:st="on">4 a</st1:metricconverter> <st1:metricconverter  productid="6 cm" w:st="on">6 cm</st1:metricconverter>.<a href="#4"><sup>4</sup></a><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El diagn&#243;stico preciso mediante un an&#225;lisis histopatol&#243;gico adecuado, es esencial para el manejo cl&#237;nico.<a href="#2"><sup>2</sup></a> El reporte de par&#225;metros histopatol&#243;gicos espec&#237;ficos, es un componente cr&#237;tico en el diagn&#243;stico, y define la realizaci&#243;n de ganglio centinela y <span  class="SpellE">estadiaje</span>. Se ha descrito par&#225;metros histopatol&#243;gicos pron&#243;sticos de reporte obligatorio, como: subtipo histol&#243;gico, nivel de Clark, grosor de <span class="SpellE">Breslow</span>, presencia o no de fase de crecimiento radial y vertical, presencia de &#250;lcera, mitosis, invasi&#243;n vascular, invasi&#243;n <span class="SpellE">perineural</span>, <span class="SpellE">satelitosis</span>, infiltrado linfoc&#237;tico y presencia o no de un nevus asociado.<o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">A pesar de los avances en la medicina y el progreso en las investigaciones sobre aberraciones gen&#233;ticas en MM, las aplicaciones cl&#237;nicas son limitadas y ha sido dif&#237;cil definir un blanco espec&#237;fico que haya probado ser realmente &#250;til en el tratamiento del melanoma. Por eso la importancia de la detecci&#243;n temprana de estas neoplasias <span  class="SpellE">melanoc&#237;ticas</span>.<a href="#5"><sup>5</sup></a><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El objetivo del estudio es determinar la incidencia y caracterizar los melanomas con base en los resultados de las biopsias del Servicio de Patolog&#237;a del Hospital San Rafael de Alajuela.<o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">M&#233;todos<o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se realiz&#243; la revisi&#243;n histopatol&#243;gica de cada una de las biopsias diagnosticadas como melanomas malignos de piel, con tinciones de hematoxilina y eosina, comprendidas en el periodo del 1 de enero de 2009 al 31 de diciembre de 2012, del Servicio de Patolog&#237;a del Hospital San Rafael de Alajuela. Uno de los casos amerit&#243; el uso de t&#233;cnicas de <span class="SpellE">inmunohistoqu&#237;mica</span>, espec&#237;ficamente los anticuerpos S100, HMB45 y <span class="SpellE">Melan</span> A.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se obtuvo frecuencias simples de todas las variables y medidas de tendencia central y dispersi&#243;n para las variables cuantitativas.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Las variables cl&#237;nicas estudiadas fueron: edad, sexo y topograf&#237;a. Las variables histopatol&#243;gicas estudiadas fueron: tipo histol&#243;gico, presencia de crecimiento radial, presencia de crecimiento vertical, nivel de Clark, grosor de <span class="SpellE">Breslow</span>, morfolog&#237;a celular, conteo mit&#243;tico, presencia de invasi&#243;n vascular, infiltrado inflamatorio, nevus asociado, ulceraci&#243;n, invasi&#243;n <span  class="SpellE">perineural</span> y presencia de <span class="SpellE">satelitosis</span> microsc&#243;picas.<o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los criterios de inclusi&#243;n fueron todas las biopsias de piel diagnosticadas con melanoma maligno en el periodo del 1 enero de 2009 al 31 de diciembre de 2012. Se excluyen resultados de biopsias neopl&#225;sicas de tipo no <span  class="SpellE">melanoc&#237;ticas</span>, o lesiones <span class="SpellE">melanoc&#237;ticas</span> benignas.<o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Resultados<o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En el Hospital San Rafael de Alajuela se diagnostic&#243;, durante un periodo de 4 a&#241;os, <st1:metricconverter productid="28 MM" w:st="on">28 MM</st1:metricconverter>. (<a href="/img/revistas/amc/v56n2/art04i1.jpg">Figura 1</a>).<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los rangos de edad variaron desde los 29 hasta los 94 a&#241;os, para una edad promedio de 57,0 a&#241;os. Con respecto al sexo hubo un predominio en el masculino, para un total de 16. La topograf&#237;a de las lesiones se muestra en la Figura 2 y los datos histopatol&#243;gicos en la 3. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">De la totalidad de los casos estudiados, 6 (21,1% (<span class="SpellE">I.C</span>.95% 9,2 &#8211; 39,3) presentaron &#250;nicamente fase de crecimiento radial, correspondiendo a melanomas <i>in situ</i>. De ellos, 3 son de tipo extensi&#243;n superficial <i>in situ </i>y 3 de tipo <span class="SpellE">l&#233;ntigo</span> maligno <i>in situ</i>. Adem&#225;s, 7 (25% (<span class="SpellE">I.C</span>.95% 11,6 &#8211; 43,3) no presentaron fase de crecimiento radial, 6 de los cuales son los de tipo nodular y el otro corresponde al <span class="SpellE">desmopl&#225;sico</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Con respecto al nivel de Clark, 11 de los casos presentaron un nivel de Clark III; 6 (21,1% (<span class="SpellE">I.C</span>.95% 9,2 &#8211; 39,3), Clark I; 5, Clark II, y 3 (10,7% (<span class="SpellE">I.C</span>.95% 2,8 &#8211; 26,4) y 3 casos para cada uno de los niveles IV y V. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El grosor de <span  class="SpellE">Breslow</span> de los melanomas invasores vari&#243; desde los 0,20mm hasta los 8,00mm de profundidad. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Del total de los casos, 25 (89,3% <span class="SpellE">I.C</span>.95% 73,5 &#8211; 97,2) presentaron una morfolog&#237;a celular <span class="SpellE">epitelioide</span>, y 3 (10,7% (<span class="SpellE">I.C</span>.95% 2,8 &#8211; 26,4) mostraron una mezcla de c&#233;lulas <span class="SpellE">epitelioides</span> y fusiformes. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se realiz&#243; conteo mit&#243;tico en todos los casos. En 10 (35,7% <span class="SpellE">I.C</span>.95% 19,8 &#8211; 54,5) de ellos se detect&#243; la presencia de mitosis. De la totalidad, 2 casos (7,1 % (<span class="SpellE">I.C</span>.95% 1,2 &#8211; 21,6) tuvieron una mitosis en <st1:metricconverter productid="1 mm" w:st="on">1 <span  class="SpellE">mm</span></st1:metricconverter>, <sup>2 </sup>y hubo 8 casos con conteo mit&#243;tico de entre 2 y 5 mitosis .En el resto de los casos el conteo mit&#243;tico fue de 0. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">&#218;nicamente uno de los casos (3,2% <span class="SpellE">I.C</span>.95% 0,17 &#8211; 16,4) present&#243; invasi&#243;n vascular. En 13 de ellos (48,4 % <span class="SpellE">I.C</span>.95% 28,8 &#8211; 64,8) se identific&#243; la presencia de infiltrado inflamatorio linfoc&#237;tico <span class="SpellE">intratumoral</span> activo. El resto no present&#243; infiltrado linfoc&#237;tico. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Dos de los casos (7,1 % <span class="SpellE">I.C</span>.95% 1,2 &#8211; 21,6) estudiados mostraron un melanoma maligno originado en un nevus <span class="SpellE">melanoc&#237;tico</span> displ&#225;sico, y 7 (25 % (<span class="SpellE">I.C</span>.95% 11,6 &#8211; 43,3) presentaron ulceraci&#243;n, sin embargo solo 2 de ellos ten&#237;an una &#250;lcera mayor a 6mm de di&#225;metro. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se identific&#243; la presencia de invasi&#243;n <span class="SpellE">perineural</span> en el &#250;nico melanoma de tipo <span class="SpellE">desmopl&#225;sico</span> reportado en el estudio (3,2% <span class="SpellE">I.C</span>.95% 0,17 &#8211; 16,4). <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">No se identific&#243; <span  class="SpellE">satelitosis</span> microsc&#243;pica ni regresi&#243;n, en ninguno de los casos estudiados. <o:p></o:p></span></p> </div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div>     <div>     <p class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Discusi&#243;n <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La mayor&#237;a de la bibliograf&#237;a mundial describe el diagn&#243;stico de esta neoplasia en la quinta d&#233;cada de la vida. Algunos estudios han revelado que pacientes mayores de 65 a&#241;os tienen un peor pron&#243;stico. Sin embargo, otros no han podido confirmar la importancia <span class="SpellE">pron&#243;stica</span> de la edad.<sup><a  href="#6">6</a> </sup>Wolfang y colaboradores reportaron edades en un rango de 9 a 92 a&#241;os, con un promedio de edad de 56 a&#241;os.<sup><a href="#7">7</a> </sup>Otros autores reportan en sus series una edad promedio de 56 a&#241;os.<sup><a href="#8">8</a> </sup>Por lo tanto, la poblaci&#243;n del estudio es comparable con la mundial. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Es bien conocido que el melanoma muestra una mayor incidencia en el sexo masculino (3:2), asociada a que los pacientes masculinos tiene una mayor mortalidad y una mayor detecci&#243;n de met&#225;stasis al diagn&#243;stico, probablemente por el diagn&#243;stico tard&#237;o.<sup><a href="#2">2</a><span  class="GramE">,<a href="#8">8</a></span> </sup><o:p></o:p></span></p>     <div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En el pasado otras series describieron un predominio del sexo femenino.<sup><a href="#9">9</a> </sup>En algunas se describi&#243; predominio del sexo femenino en el melanoma de tipo extensi&#243;n superficial y del sexo masculino en el nodular.<a href="#10"><sup></sup></a><sup><a href="#10">10</a> </sup><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Por otro lado, con respecto a la topograf&#237;a, t&#237;picamente la bibliograf&#237;a describe un franco predominio de los melanomas localizados en espalda, cabeza y cuello, en el sexo masculino<span  class="GramE">,<a href="#2"><sup>2</sup></a></span><sup> </sup>tal y como se evidenci&#243; en el estudio. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Con respecto al diagn&#243;stico histopatol&#243;gico, se ha descrito en la bibliograf&#237;a mundial el reporte obligatorio de diferentes par&#225;metros histopatol&#243;gicos en los melanomas. La importancia de estos par&#225;metros radica en que muchos han probado tener una importancia <span class="SpellE">pron&#243;stica</span> significativa.<a  href="#3"><sup></sup></a><sup><a href="#3">3</a> </sup><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Con respecto al patr&#243;n morfol&#243;gico, por la sobreposici&#243;n de un tipo con otro, se ha considerado que no tiene significancia <span class="SpellE">pron&#243;stica</span>. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Debido a la variabilidad <span class="SpellE">interobservador</span> que existe en el nivel de Clark, este par&#225;metro ha perdido validez y no se recomienda como un factor pron&#243;stico.<sup><a href="#3">3</a> </sup>Se desarroll&#243; entonces un m&#233;todo con una menor variabilidad <span  class="SpellE">interobservador</span>, y se utiliza la clasificaci&#243;n de <span class="SpellE">Breslow</span>. Hoy es considerado el factor pron&#243;stico m&#225;s importante del comportamiento biol&#243;gico.<a href="#2"><sup></sup></a><sup><a  href="#2">2</a> </sup><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La morfolog&#237;a celular se usa como un par&#225;metro pr&#225;ctico, sobre todo para la b&#250;squeda de met&#225;stasis en ganglios. El conteo mit&#243;tico se considera un &#250;til factor pron&#243;stico, independiente en melanomas cut&#225;neos.<sup><a href="#11">11</a> </sup>A mayor cantidad de mitosis, peor pron&#243;stico.<a href="#3"><sup></sup></a><sup><a href="#3">3</a> </sup><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Otras variables, como la invasi&#243;n vascular o <span class="SpellE">perineural</span>, han sido consideradas un factor fundamental para el desarrollo de met&#225;stasis.<a href="#3"><sup></sup></a><sup><a  href="#3">3</a> </sup><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La respuesta inmunitaria ha sido asociada a un mejor pron&#243;stico. El rol del nevus <span class="SpellE">melanoc&#237;tico</span> displ&#225;sico est&#225; bien asociado al desarrollo de melanoma, pero su correlaci&#243;n con el pron&#243;stico a&#250;n se discute.<a href="#6"><sup></sup></a><sup><a  href="#6">6</a> </sup><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La ulceraci&#243;n en los melanomas se define como la ausencia histopatol&#243;gica de una epidermis intacta sobre el &#225;rea donde se localiza el melanoma.<sup><a href="#13">13</a> </sup>Se considera un factor pron&#243;stico independiente asociado a la sobrevida del paciente. La ulceraci&#243;n se asume como un factor pron&#243;stico adverso.<sup><a href="#12">12<span  class="GramE">,13</span></a> </sup>Adem&#225;s, tiene una importante correlaci&#243;n con el grosor tumoral.<sup><a href="#14">14</a> </sup>A pesar de que se ha considerado un factor de mal pron&#243;stico, sobre todo si es mayor a 6mm de di&#225;metro, algunos autores reportan que la extensi&#243;n de la &#250;lcera tiene un significado biol&#243;gico incierto.<a href="#15"><sup></sup></a><sup><a  href="#15">15</a> </sup><o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Todas las variables abordadas y descritas se relacionan con el pron&#243;stico. El estudio ha permitido conocer con detalle esas caracter&#237;sticas cl&#237;nicas e histopatol&#243;gicas. Sin embargo, es limitado para medir la asociaci&#243;n de estos factores pron&#243;sticos con la sobrevida del paciente, debido a que el periodo en estudio no supera los 4 a&#241;os. Se espera, en un lapso de 4 a&#241;os, efectuar el an&#225;lisis retrospectivo de estos pacientes y asociar las variables descritas con la sobrevida de los sujetos. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Conflicto de inter&#233;s: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">no existe ning&#250;n conflicto de inter&#233;s, dado que es un estudio que se realiza como parte del trabajo cotidiano que de forma prospectiva ayudar&#225; en el manejo de espec&#237;menes quir&#250;rgicos y en el tratamiento de los pacientes. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Agradecimientos: </span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a la Dra. Jeannette Solano Gonz&#225;lez, M&#233;dico Asistente de Patolog&#237;a del Hospital M&#233;xico, por sus contribuciones cr&#237;ticas en el diagn&#243;stico de algunos de los casos reportados en el estudio. <o:p></o:p></span></p> </div> </div>     <div>     <div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><span  style="color: windowtext;"> <hr align="center" size="2" width="100%"></span></div>     <p class="MsoNormal"><b><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Referencias <o:p></o:p></span></b></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="1"></a>1. <st1:city w:st="on"><st1:place w:st="on">Duncan</st1:place></st1:city>, M. <span class="GramE">The Classification of <span class="SpellE">Cutaneous</span> Melanoma.</span> <span class="SpellE"><span class="GramE">Hematol</span></span><span  class="GramE"> <span class="SpellE">Oncol</span> <span class="SpellE">Clin</span> N Am 2009; 23:501&#8211;513.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072182&pid=S0001-6002201400020000400001&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --></span> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="2"></a>2. Mc <span class="SpellE">Kee</span> P. Pathology of the skin. <span class="GramE">4th edition.</span> <st1:city w:st="on"><st1:city  w:st="on"><span class="GramE">Boston</span></st1:city></st1:city></span><span  class="GramE"> <st1:country-region w:st="on"><st1:place w:st="on">USA</st1:place></st1:country-region>.</span> 2012:1221-1266.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072184&pid=S0001-6002201400020000400002&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="3"></a>3. Ivan D, <span class="SpellE">Prieto</span> V. An Update on Reporting <span class="SpellE">Histopathologic</span> Prognostic Factors in Melanoma. Arch <span class="SpellE">Pathol</span> Lab Med. 2011<span class="GramE">;135:825</span>-829.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072186&pid=S0001-6002201400020000400003&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="4"></a>4. <span class="SpellE">Vicenti</span> J, Mc Govern M, <span  class="SpellE">Artinc</span> <span class="SpellE">Jr</span>, <span  class="SpellE">Christanbea</span> C, <span class="GramE">Booth</span> C, <st1:place w:st="on">Clark</st1:place> J et al. <span class="GramE">The classification of Malignant Melanoma and its <span class="SpellE">histologic</span> reporting.</span> Cancer December 1973<span class="GramE">;32:1446</span>-1457.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072188&pid=S0001-6002201400020000400004&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="5"></a>5. Meltzer P. Genetic Diversity in Melanoma. N <span class="SpellE">Engl</span> J Med 2005<span class="GramE">;353</span>;20:2104-2107.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072190&pid=S0001-6002201400020000400005&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="6"></a>6. <span class="SpellE">Niezabitowski</span> A, <span class="SpellE">Czajecki</span> K, <span class="SpellE">Rys</span> J, <span class="SpellE">Kruczak</span> A, <span class="SpellE">Gruchala</span> A, <span class="SpellE">Wasilewska</span> A <i>et al</i>. Prognostic Evaluation of <span class="SpellE">Cutaneous</span> Malignant Melanoma: A <a name="7"></a>7. <span class="SpellE"><span  class="GramE">Clinicopathologic</span></span><span class="GramE"> and <span  class="SpellE">Immunohistochemical</span> Study.</span> J <span  class="SpellE">Surg</span> Oncology 1999<span class="GramE">;70:150</span>&#8211;160.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072192&pid=S0001-6002201400020000400006&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="8"></a>8. <span class="SpellE">Weyers</span> W, Euler M<span class="GramE">. .</span>Diaz-<span  class="SpellE">Cascajo</span> C, <span class="SpellE">Bonczkowitz</span> M. Classification of <span class="SpellE">Cutaneous</span> Malignant Melanoma. <span class="GramE">A Reassessment of <span  class="SpellE">Histopathologic</span> Criteria for the Distinction of Different Types.</span> Cancer 1999<span  class="GramE">;86:288</span>-299.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072194&pid=S0001-6002201400020000400007&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p> </div>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a name="9"></a>9. Keefe M, Mackie R. The relationship between <span class="GramE">risk</span> of death from clinical stage I <span class="SpellE">cutaneous</span> melanoma and thickness of primary <span class="SpellE">tumour</span>: no evidence for steps in risk. Br. J. Cancer 1991<span class="GramE">;64:598</span>-602.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072196&pid=S0001-6002201400020000400008&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><st1:metricconverter productid="10. C" w:st="on"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="10"></a>10. C</span></st1:metricconverter><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">. <span  class="SpellE">Schmoeckel</span>, .O Braun-<span class="SpellE">Falco</span>. <span class="GramE">Prognostic Index in Malignant Melanoma.</span> Arch <span class="SpellE">Dermatol</span> 1978<span class="GramE">;114:871</span>-873.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072198&pid=S0001-6002201400020000400009&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="11"></a>11. Wallace H, Clark, <span class="SpellE">Jr</span>, Lynn F, <span class="SpellE">Evelina</span> A, <span class="SpellE">Bernardino<span  class="GramE">,and</span></span> Martin C. <span class="GramE">The <span  class="SpellE">Histogenesis</span> and Biologic Behavior of Primary Human Malignant Melanomas of the Skin.</span> Cancer research 1969<span  class="GramE">;29:705</span>- 726.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072200&pid=S0001-6002201400020000400010&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="12"></a>12. <span class="SpellE">Azzola</span> M, Shaw, Thompson J, Soong S, <span class="SpellE">Scolyer</span> R, Watson G <i>et al</i>. Tumor Mitotic Rate Is a More Powerful Prognostic Indicator than Ulceration in Patients with Primary <span class="SpellE">Cutaneous</span> Melanoma. Cancer 2003:97:1488-1498.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072202&pid=S0001-6002201400020000400011&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="13"></a>13. Balch C, <span class="SpellE">Buzaid</span> A, Soong S, Atkins M, <span class="SpellE">Cascinelli</span> N, <span  class="SpellE">Coit</span> D, <i>et al</i>. New TNM Melanoma Staging System: Linking Biology and Natural History to Clinical Outcomes. <span class="SpellE">Surg</span> <span  class="SpellE">Onc</span> 2003<span class="GramE">;21:43</span>&#8211;52.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072204&pid=S0001-6002201400020000400012&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="14"></a>14. Balch C, Wilkerson J, <span class="SpellE">Murad</span> T, <span class="SpellE">Soongs</span> <span class="SpellE">S,Ingalls</span> A, Maddox W. <span class="GramE">The Prognostic Significance of Ulceration of <span class="SpellE">Cutaneous</span> Melanoma.</span> </span><span  class="SpellE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Cancer</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> 1980<span class="GramE">;45:3012</span>-3017.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072206&pid=S0001-6002201400020000400013&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a name="15"></a>15. <span  class="SpellE">Hacene</span> K, Le <span class="SpellE">Doussal</span> V, Brunet M, <i>et al</i>. </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US">Prognostic Index for Clinical Stage I <span class="SpellE">Cutaneous</span> Malignant Melanoma. Cancer Res 1983<span class="GramE">;43:2991</span>-2996.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072208&pid=S0001-6002201400020000400014&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<!-- ref --><p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="EN-US"><a  name="16"></a>16. <span class="SpellE">Sarpa</span> G, <span  class="SpellE">Reinke</span> K, <span class="SpellE">Shaikh</span> L, Leong S, Miller J, <span class="SpellE">Sagebiel</span> R, and <span  class="SpellE">Kashani-Sabet</span> M. Prognostic Significance of Extent of Ulceration in Primary <span  class="SpellE">Cutaneous</span> Melanoma. </span><span class="SpellE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Am</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> J <span class="SpellE">Surg</span> <span class="SpellE">Pathol</span> 2006<span class="GramE">;30:1396</span>&#8211;1400.    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[&#160;<a href="javascript:void(0);" onclick="javascript: window.open('/scielo.php?script=sci_nlinks&ref=072210&pid=S0001-6002201400020000400015&lng=','','width=640,height=500,resizable=yes,scrollbars=1,menubar=yes,');">Links</a>&#160;]<!-- end-ref --> <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><a  name="Correspondencia1"></a><a href="#Correspondencia2">*</a>Correspondencia a:    <br> Trabajo realizado en el Servicio de Anatom&#237;a Patol&#243;gica Hospital San Rafael de Alajuela <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Afiliaci&#243;n de los autores: <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Servicio de Anatom&#237;a Patol&#243;gica Hospital San Rafael de Alajuela </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Symbol;">*</span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><img id="_x0000_i1028"  src="images/art04v56n2_img_1.jpg" height="7" width="9">lindchg@yahoo.com <b>Fuentes de apoyo:</b> no <o:p></o:p></span></p>     <div class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><span  style="color: windowtext;"> <hr align="center" size="2" width="100%"></span></div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Fecha recibido:</span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> 19 de agosto de 2013 <b>Fecha aceptado:</b> 6 de febrero de 2014<o:p></o:p></span></p> </div> </div> </div> </div>      ]]></body><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<label>1</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Duncan]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The Classification of Cutaneous Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[Hematol Oncol Clin N Am]]></source>
<year>2009</year>
<volume>23</volume>
<page-range>501-513</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<label>2</label><nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Mc Kee]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Pathology of the skin]]></source>
<year>2012</year>
<edition>4</edition>
<page-range>1221-1266</page-range><publisher-name><![CDATA[Boston USA]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<label>3</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Ivan]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Prieto]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[An Update on Reporting Histopathologic Prognostic Factors in Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[Arch Pathol Lab Med]]></source>
<year>2011</year>
<volume>135</volume>
<page-range>825-829</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<label>4</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Vicenti]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mc Govern]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Artinc]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jr]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Christanbea]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Booth]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Clark]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The classification of Malignant Melanoma and its histologic reporting]]></article-title>
<source><![CDATA[Cancer December]]></source>
<year>1973</year>
<volume>32</volume>
<page-range>1446-1457</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<label>5</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Meltzer]]></surname>
<given-names><![CDATA[P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Genetic Diversity in Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[N Engl J Med]]></source>
<year>2005</year>
<volume>353</volume>
<numero>20</numero>
<issue>20</issue>
<page-range>2104-2107</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<label>6</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Niezabitowski]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Czajecki]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Rys]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Kruczak]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Gruchala]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wasilewska]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Prognostic Evaluation of Cutaneous Malignant Melanoma: A 7. Clinicopathologic and Immunohistochemical Study]]></article-title>
<source><![CDATA[J Surg Oncology]]></source>
<year>1999</year>
<volume>70</volume>
<page-range>150-160</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<label>8</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Weyers]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Euler]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Diaz-Cascajo]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bonczkowitz]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Classification of Cutaneous Malignant Melanoma: A Reassessment of Histopathologic Criteria for the Distinction of Different Types]]></article-title>
<source><![CDATA[Cancer]]></source>
<year>1999</year>
<volume>86</volume>
<page-range>288-299</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<label>9</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Keefe]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Mackie]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The relationship between risk of death from clinical stage I cutaneous melanoma and thickness of primary tumour: no evidence for steps in risk]]></article-title>
<source><![CDATA[Br. J. Cancer]]></source>
<year>1991</year>
<volume>64</volume>
<page-range>598-602</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<label>10</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Schmoeckel]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Braun-Falco]]></surname>
<given-names><![CDATA[O]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Prognostic Index in Malignant Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[Arch Dermatol]]></source>
<year>1978</year>
<volume>114</volume>
<page-range>871-873</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<label>11</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Wallace]]></surname>
<given-names><![CDATA[H]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Clark]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jr]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Lynn]]></surname>
<given-names><![CDATA[F]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Evelina]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Bernardino]]></surname>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Martin]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The Histogenesis and Biologic Behavior of Primary Human Malignant Melanomas of the Skin]]></article-title>
<source><![CDATA[Cancer research]]></source>
<year>1969</year>
<volume>29</volume>
<page-range>705- 726</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<label>12</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Azzola]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Shaw]]></surname>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Thompson]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Soong]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Scolyer]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Watson]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Tumor Mitotic Rate Is a More Powerful Prognostic Indicator than Ulceration in Patients with Primary Cutaneous Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[Cancer]]></source>
<year>2003</year>
<volume>97</volume>
<page-range>1488-1498</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<label>13</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Balch]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Buzaid]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Soong]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Atkins]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Cascinelli]]></surname>
<given-names><![CDATA[N]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Coit]]></surname>
<given-names><![CDATA[D]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[New TNM Melanoma Staging System: Linking Biology and Natural History to Clinical Outcomes]]></article-title>
<source><![CDATA[Surg Onc]]></source>
<year>2003</year>
<volume>21</volume>
<page-range>43-52</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<label>14</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Balch]]></surname>
<given-names><![CDATA[C]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Wilkerson]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Murad]]></surname>
<given-names><![CDATA[T]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Soongs]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ingalls]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Maddox]]></surname>
<given-names><![CDATA[W]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The Prognostic Significance of Ulceration of Cutaneous Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[Cancer]]></source>
<year>1980</year>
<volume>45</volume>
<page-range>3012-3017</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<label>15</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Hacene]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Le Doussal]]></surname>
<given-names><![CDATA[V]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Brunet]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Prognostic Index for Clinical Stage I Cutaneous Malignant Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[Cancer Res]]></source>
<year>1983</year>
<volume>43</volume>
<page-range>2991-2996</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<label>16</label><nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Sarpa]]></surname>
<given-names><![CDATA[G]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Reinke]]></surname>
<given-names><![CDATA[K]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Shaikh]]></surname>
<given-names><![CDATA[L]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Leong]]></surname>
<given-names><![CDATA[S]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Miller]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sagebiel]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[-Sabet]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[Prognostic Significance of Extent of Ulceration in Primary Cutaneous Melanoma]]></article-title>
<source><![CDATA[Am J Surg Pathol]]></source>
<year>2006</year>
<volume>30</volume>
<page-range>1396-1400</page-range></nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
