<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0001-6002</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Acta Médica Costarricense]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Acta méd. costarric]]></abbrev-journal-title>
<issn>0001-6002</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Colegio de Médicos y Cirujanos de Costa Rica]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0001-60022008000500030</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="es"><![CDATA[Consenso Nacional de Manejo de Hepatitis por Virus B]]></article-title>
</title-group>
<aff id="A">
<institution><![CDATA[,  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>11</month>
<year>2008</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>11</month>
<year>2008</year>
</pub-date>
<volume>50</volume>
<fpage>80</fpage>
<lpage>90</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0001-60022008000500030&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0001-60022008000500030&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0001-60022008000500030&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri></article-meta>
</front><body><![CDATA[ <div class="Section1">     <div>     <p class="MsoNormal" style="text-align: center;" align="center"><b  style=""><span style="font-family: Verdana;">Consenso Nacional de Manejo de Hepatitis por Virus B<o:p></o:p></span></b></p> </div>     <div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"></span></b></p>     <div style="text-align: left;"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"></span></b> <hr style="width: 100%; height: 2px;"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Grupo de Consenso</span></b>    <br> </div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"></span></b><a  href="/img/revistas/amc/v50s3/art30i1.jpg"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Figura 1</span></a><b  style=""><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"> <span  style=""><o:p></o:p></span></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div> </div>     <div style="text-align: left;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Consenso <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Dr. Ricardo Barahona Garc&#237;a Dr. Francisco Hevia Urrutia Dra. <span  class="SpellE">Marianella</span> Madrigal <span class="SpellE">Borloz</span><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Coordinadores <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><span style=""></span>Dentro de los prop&#243;sitos de la Asociaci&#243;n de Especialistas de Gastroenterolog&#237;a y Endoscop&#237;a Digestiva de Costa Rica, se encuentra el fomentar la educaci&#243;n y proyecci&#243;n de la especialidad a la comunidad m&#233;dica en general. Como se expuso previamente, con este prop&#243;sito, es que se decide realizar el primer consenso para el manejo de hepatitis B, a nivel nacional. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Habiendo finalizado la primera etapa de revisi&#243;n exhaustiva de la literatura y el an&#225;lisis conjunto de la misma en una primera reuni&#243;n, se procede a planear la actividad cient&#237;fica de Consenso. Para la misma se redacta una cantidad considerable de postulados, que se discutir&#237;an en la sesi&#243;n y que comprenden la mayor&#237;a de t&#243;picos necesarios para comprender la enfermedad y su manejo. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El d&#237;a 15 de marzo de 2007, en reuni&#243;n solemne de la Asociaci&#243;n, se cita a gastroenter&#243;logos, hepat&#243;logos, y colegas de especialidades relacionadas, as&#237; como a otros profesionales de disciplinas afines, logr&#225;ndose una participaci&#243;n muy importante y se constituye con los asistentes &#8220;El Grupo de Consenso&#8221;. Se discute ampliamente los lineamientos propuestos y posteriormente se vota cada una de las recomendaciones. Este ejercicio resulta sin lugar a dudas sumamente enriquecedor, pues las recomendaciones emanadas de la literatura combinadas con las opiniones de los expertos, fundamentadas en su conocimiento y experiencia, generan una serie de lineamientos ajustados a nuestra realidad, que se presentan a continuaci&#243;n. La sesi&#243;n fue filmada en su totalidad para cotejar los datos a posteriori. Aunado a este proceso, una feliz circunstancia nos proporciona la posibilidad de una discusi&#243;n cient&#237;fica con un experto de gran trayectoria dentro del campo de la Hepatolog&#237;a. Durante el congreso de la AWIG (<span class="SpellE">Association</span> <span class="SpellE">of</span> <span class="SpellE">West</span> <span  class="SpellE">Indian</span> <span class="SpellE">Gastroenterologists</span>), que se realiz&#243; en nuestro pa&#237;s en el mes de junio de 2007, se cont&#243; con la participaci&#243;n entre otros expertos del <span class="SpellE">Dr</span> <span  class="SpellE">Emmet</span> <span class="SpellE">Keeffe</span>, connotado hepat&#243;logo de renombre internacional, quien amablemente acept&#243; discutir con los gastroenter&#243;logos nacionales el t&#243;pico de hepatitis B y aclararnos algunas dudas, que se le plantearon directamente en una sesi&#243;n titulada &#8220;Hacia una Declaraci&#243;n Nacional de Consenso sobre la Hepatitis B en Costa Rica-Una discusi&#243;n del Panel&#8221;. Con esta importante colaboraci&#243;n se complet&#243; el bosquejo del proyecto de consenso. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La importancia de presentarles este documento, radica en que se expone en &#233;l, en forma simple y sint&#233;tica los argumentos b&#225;sicos para poder entender la enfermedad y contar con normas que gu&#237;en el juicio cl&#237;nico de los m&#233;dicos tratantes, ajust&#225;ndose a la realidad de nuestro medio. Adem&#225;s se sugiere algunas medidas que pueden repercutir en las pol&#237;ticas de salud p&#250;blica, con el consecuente impacto en los &#237;ndices de salud del pa&#237;s. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Las recomendaciones que se exponen a continuaci&#243;n son, por lo tanto, el compendio de informaci&#243;n simplificada y procesada, que esperamos les sea de gran utilidad, en la pr&#225;ctica del acto m&#233;dico cotidiano, mezcla de ciencia y arte. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><span class="SpellE"><b  style=""><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Concenso</span></b></span><b  style=""><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;"> de manejo de HBV <span style=""><o:p></o:p></span></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <div>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaciones finales <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Epidemiolog&#237;a: v&#237;as de transmisi&#243;n <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Las v&#237;as de transmisi&#243;n del virus de hepatitis B var&#237;an en los diferentes pa&#237;ses, consider&#225;ndose la v&#237;a vertical (madre a hijo) la m&#225;s importante en los orientales, en cambio el uso de drogas IV y comportamiento homosexual en pa&#237;ses europeos y Estados Unidos. En Costa Rica, la v&#237;a de transmisi&#243;n m&#225;s importante del virus de hepatitis B no se conoce por falta de estudios. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Existen las siguientes v&#237;as de transmisi&#243;n del virus B: sexual, sangu&#237;nea, contactos y vertical. Se debe recomendar <span  class="SpellE">tamizaje</span> a grupos de riesgo desde temprana edad. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Es muy importante conocer los grupos potenciales de riesgo, para combatir y prevenir al virus de hepatitis B, los cuales son los siguientes, seg&#250;n CDC: <a  href="/img/revistas/amc/v50s3/art30t1.jpg">Cuadro 1</a> <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 1: <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se debe hacer Serolog&#237;a por Virus B a las siguientes personas o grupos: orientales; homosexuales; drogadictos <span class="SpellE">I.V</span>.; contactos sexuales e <span class="SpellE">intradomiciliarios</span> de <span  class="SpellE">HBsAg</span> + cr&#243;nicos; receptores de transfusiones frecuentes; HIV y enfermedades renales cr&#243;nicas; trabajadores de la salud en contacto con pacientes; pacientes con enfermedades hep&#225;ticas cr&#243;nicas. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"> </div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Diagn&#243;stico <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La carga viral ha adquirido gran importancia para el manejo de los portadores cr&#243;nicos por virus B. Si un paciente es portador cr&#243;nico de virus B, se le debe realizar, al menos, una determinaci&#243;n de carga viral, siempre que sea posible. La realizaci&#243;n de una biopsia hep&#225;tica es importante, para definir un tratamiento en algunas situaciones cl&#237;nicas. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La evaluaci&#243;n completa de estos pacientes requiere: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">1. Determinaci&#243;n de transaminasas <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">2. Ultrasonido de h&#237;gado <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">3. Serolog&#237;a completa: <span class="SpellE">HBsAg</span>, <span class="SpellE">AntiHBsAg<span  class="GramE">,HBeAg</span></span>, <span class="SpellE">AntiHBeAg</span>, <span class="SpellE">Anticore</span> <span class="SpellE">Ig</span> M, <span class="SpellE">Anticore</span> Total. Serolog&#237;a por virus C, HIV <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">4. Carga Viral (si es posible) <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">5. Alfa feto prote&#237;na <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 2: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a. Realizar carga virales a todo paciente con hepatitis viral cr&#243;nica por virus B. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 3: <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Realizar biopsia hep&#225;tica en situaciones especiales: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">A. Pacientes <span class="SpellE">HBsAg</span> e (positivo), se les realizar&#225; biopsia si: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a1. Carga viral mayor de 10<sup>5 </sup>copias/ml y ALT normales <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a2. Opcional si carga virales menor de 10<sup>5 </sup>copias/ml y ALT normales <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a3. La biopsia hep&#225;tica no es necesaria si la carga viral es mayor de 10<sup>5 </sup>copias/ml y la ALT est&#225; elevada. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">B. Para los Pacientes Ant&#237;geno e (negativo): <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b1 La biopsia hep&#225;tica es opcional si la carga viral es &lt;10<sup>4 </sup>y ALT normales <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b2 La biopsia hep&#225;tica se debe hacer siempre si la carga viral es &gt;10<sup>4</sup> y ALT <span class="SpellE">nls</span> <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b3 No es necesaria para dar tratamiento, si ALT est&#225;n elevadas y carga viral &gt;10<sup>4 </sup><o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Requiere colocar unidades /ml <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Clasificaci&#243;n histol&#243;gica <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La clasificaci&#243;n histol&#243;gica recomendada en el &#225;mbito nacional<b> </b>para ser reportada por todos los pat&#243;logos es la de <span  class="SpellE">Scheuer</span>, modificada para hepatitis cr&#243;nica, que es la siguiente: <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">1 Grado <o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">A. Inflamaci&#243;n Portal y hepatitis interfase<o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">0. Ausente o m&#237;nima<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">1. Solamente inflamaci&#243;n portal<o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">2. Leve o hepatitis interfase localizada<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">3. Moderada o hepatitis interfase m&#225;s extensa<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">4. Severa y hepatitis interfase esparcida <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">B. Actividad Lobular<o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">0. Ninguna<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">1. C&#233;lulas inflamatorias pero sin da&#241;o <span class="SpellE">hepatocelular</span><o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">2. Necrosis focal o <span class="SpellE">apotosis</span><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">3. Severo da&#241;o <span class="SpellE">hepatocelular</span><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">4.Necrosis</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> <span class="SpellE">em</span> puente confluente <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">2. Estadio <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">0. No fibrosis <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">1. Fibrosis confinada a los tractos portales <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">2. Septos <span class="SpellE">periportales</span> o portal-portal con relaciones vasculares intactas <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">3. Fibrosis con estructuras distorsionadas pero sin cirrosis obvia <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">4. Cirrosis probable o definitiva <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 4: <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Estandarizar el reporte de las biopsias hep&#225;ticas, en los servicios de patolog&#237;a, con la clasificaci&#243;n de <span class="SpellE">Scheuer</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Prevenci&#243;n <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El control prenatal es b&#225;sico para evitar la transmisi&#243;n de madre a ni&#241;o (vertical) del virus de hepatitis B. Se debe realizar el ant&#237;geno de superficie (<span class="SpellE">HBsAg</span>) durante la primera consulta prenatal y al momento del parto. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La prevenci&#243;n es el manejo m&#225;s importante en las enfermedades virales cr&#243;nicas, y se debe educar en forma adecuada, tanto a los portadores del virus como a la poblaci&#243;n en general con respecto a esta patolog&#237;a. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se recomienda siempre usar preservativo en pacientes con virus B, excepto que el compa&#241;ero o compa&#241;era tenga niveles de <span class="SpellE">anti</span> <span class="SpellE">HBs</span> mayores de 10 <span class="SpellE">muI</span>/L por vacunaci&#243;n previa. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 5: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a. Se debe hacer ant&#237;geno de superficie (<span class="SpellE">HbsAg</span>) a toda embarazada al inicio del embarazo y al momento del parto. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b. Se recomienda hacer gu&#237;as de <span class="SpellE">prevenci&#972;n</span> contra el virus de hepatitis B por parte del Ministerio de Salud y la Caja Costarricense de Seguro Social para los portadores de virus B y para la poblaci&#243;n universal. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c. Los pacientes portadores de virus B deben usar siempre preservativo, excepto que su compa&#241;ero sexual est&#233; vacunado y tenga anticuerpos contra el virus de hepatitis B (<span class="SpellE">anti</span>- <span  class="SpellE">HBs</span>) mayor de 10 UI/ml. <o:p></o:p></span></p>     <div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Vacunaci&#243;n e inmuno-profilaxis <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El uso de inmunoglobulinas y la vacunaci&#243;n son efectivos para prevenir la infecci&#243;n por hepatitis B. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se considera protecci&#243;n en pacientes vacunados si <span class="SpellE">Anti</span> <span class="SpellE">HBs</span> (HBS <span class="SpellE">Ac</span>) &gt; a 10 <span class="SpellE">mUI</span>/ml. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 6: <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">A. Se recomienda vacunar a:<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a.<b> <span style="">&nbsp;</span></b></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Todos los reci&#233;n nacidos y ni&#241;os no vacunados ent12 y 14 a&#241;os.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b. Personas discapacitadas <span class="GramE">intravenosos</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c. Pacientes en hemodi&#225;lisis o tratamiento con hemoderivados<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">d. Contacto sexual de paciente con hepatitis B<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">e. Personas con m&#225;s de un compa&#241;ero sexual en 6 meses, hombres que tienen sexo con hombres<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">f. Viajeros a pa&#237;ses end&#233;micos (alta o mediana prevalencia)<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">g. Privados de libertad.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">h. Pacientes en programa de trasplante de &#243;rganos.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">i. Pacientes que solicitan evaluaci&#243;n o tratamiento de enfermedades de transmisi&#243;n sexual<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">j. Pacientes con infecci&#243;n por HIV<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">k. <span class="SpellE">Hepatopat&#237;a</span> cr&#243;nica<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">l. Personas con riesgo ocupacional: trabajadores de la salud, trabajadores p&#250;blicos expuestos a sangre o a otros fluidos corporales potencialmente infecciosos, trabajadores de instituciones que atienden pacientes con discapacidad.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">m. Contactos domiciliarios con pacientes con hepatitis B<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">n. Hombres que tienen sexo con hombres<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">o. Cualquier paciente que solicite la vacunaci&#243;n<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">B. Las vacunas e inmunizaci&#243;n pasiva se aplican de la siguiente <span  class="GramE">manera :</span> <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Dosis adultos: 20 <span class="SpellE">ug</span> a los 0-1 y 6 meses. En pacientes en hemodi&#225;lisis e <span class="SpellE">inmunosuprimidos</span> doble dosis. (La dosis puede variar de acuerdo con el fabricante). <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se considera protecci&#243;n en pacientes vacunados si <span class="SpellE">anti</span> <span class="SpellE">HBsAg</span> (<span class="SpellE">HBsAc</span> &#243; AUSAB) a 10 <span class="SpellE">mUI</span>/ml. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">C. Se utiliza inmunizaci&#243;n pasiva gamma globulina <span class="SpellE">hiperinmune</span> (HB <span class="SpellE">Ig</span>) en: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c1. Ni&#241;os reci&#233;n nacidos de madres con hepatitis B: 0.5 ml en primeras 12 horas de nacido. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c2. Exposici&#243;n por pinchazo o contacto sexual: <st1:metricconverter  productid="0.04 a" w:st="on">0.04 a</st1:metricconverter> 0.07 ml/ <span  class="SpellE">Kg</span> de peso no m&#225;s de 7 d&#237;as posterior, y hacer vacunaci&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Embarazo y transmisi&#243;n perinatal <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Las madres portadoras de virus B pueden transmitir la infecci&#243;n a sus hijos reci&#233;n nacidos. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 7: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El manejo durante el embarazo es el siguiente: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) Madre <span  class="SpellE">HBsAg</span> (+), <span class="SpellE">HBe</span> (+) o (-) y carga viral &gt;105: Tratar con <span class="SpellE">lamivudina</span> despu&#233;s de 28 semanas de gestaci&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) En caso de no contar con carga viral, si la madre es <span class="SpellE">HBe</span> <span class="SpellE">Ag</span> (+), iniciar <span class="SpellE">lamivudina</span> a las 28 semanas de gestaci&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) Aplicar vacuna al reci&#233;n nacido 0-1-2 y <st1:metricconverter  productid="6 m" w:st="on">6 m</st1:metricconverter> (1&#176; dosis primeras 12 horas) y HB <span class="SpellE">Ig</span> 0.5 <span class="SpellE">cc</span> <span class="SpellE">I.M</span>. en primeras 12 horas, o primeros 7 d&#237;as repitiendo a los 2 meses. Hacer serolog&#237;a: 9-15 meses <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">d) Madre <span  class="SpellE">HBsAg</span> (+), <span class="SpellE">Hbe</span> (+ / -) y carga viral &lt;105: Aplicar el esquema s&#243;lo al ni&#241;o. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">e) Madre con serolog&#237;a desconocida: Aplicar s&#243;lo vacuna y hacer serolog&#237;a a la madre lo antes posible. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">f) Reci&#233;n nacido de <span class="SpellE">pret&#233;rmino</span>: vacunar cuando su peso sea &gt;<st1:metricconverter productid="2 Kg" w:st="on">2 Kg</st1:metricconverter>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">g) El embarazo o la lactancia no son contraindicaci&#243;n para vacunaci&#243;n <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">h) No se debe prohibir la lactancia materna a las portadoras </span><span  class="SpellE"><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"  lang="PT-BR">cr&#243;nicas</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;" lang="PT-BR"> o enfermas de <span class="SpellE">virus</span> B </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"><o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">i) En portadoras o enfermas de virus B embarazadas, la v&#237;a del parto (<span  class="SpellE">vaginal<span class="GramE">,ces&#225;rea</span></span>) no es relevante. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">j) K. Toda embarazada debe realizarse una prueba de <span class="SpellE">HBs</span> <span class="SpellE">Ag</span> en la primera consulta del control prenatal y en el parto si hay factores de riesgo o no se realiz&#243; previamente. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Accidente laboral con HBV <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"> </div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Se define como pinchazo, corte o contacto de piel no intacta o mucosas con fluidos corporales de paciente con HVB. El riesgo de infecci&#243;n es de <st1:metricconverter  productid="37 a" w:st="on">37 a</st1:metricconverter> 62% si la fuente es <span class="SpellE">HBe</span> (+) y de <st1:metricconverter  productid="23 a" w:st="on">23 a</st1:metricconverter> 37% si la fuente es <span class="SpellE">HBe</span> (-). <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 8: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) Se debe vacunar a todo trabajador de salud en riesgo de contacto con esquema de vacunaci&#243;n usual. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) Se debe confirmar desarrollo de inmunidad en los vacunados 2 meses despu&#233;s de la &#250;ltima dosis. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) En todo Hospital Central y Regional deben existir programas de prevenci&#243;n de exposici&#243;n, protocolos de atenci&#243;n de accidentes y cl&#237;nica de seguimiento, disponibilidad de HB <span class="SpellE">Ig</span> (Gamma globulina <span class="SpellE">hiper</span>-inmune para virus B) y vacunas. Todo lo anterior debe ser gestionado mediante el programa de salud ocupacional. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">d) La dosis de HB <span class="SpellE">Ig</span> es de 0.06 ml / <span  class="SpellE">Kg</span> de peso, aplicado intramuscular en las primeras 24 horas, y el estudio serol&#243;gico debe hacerse a los 45 d&#237;as, 3, 6 y 12 meses post exposici&#243;n. </span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">El tratamiento se realiza de acuerdo con el siguiente esquema: <a  href="/img/revistas/amc/v50s3/art30t2.jpg">Cuadro 2</a> <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Transmisi&#243;n de trabajadores a pacientes <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los trabajadores de la salud pueden transmitir enfermedades infecciosas a sus pacientes durante procedimientos propensos a exposici&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 9: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) Seg&#250;n la literatura, los trabajadores de la salud con infecci&#243;n por virus B y <span class="SpellE">HBeAg</span> (+) o carga viral &gt; a 10<sup>5 </sup><span class="SpellE">cop</span>/ml deber&#237;an evitar realizar dichos procedimientos y recibir tratamiento, pero en este punto no hubo consenso. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) Los trabajadores de la salud deben ser tamizados para detectar infecci&#243;n y ser vacunados tempranamente en su formaci&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <div>     <div style="text-align: left;"></div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Tratamiento <span  style=""><o:p></o:p></span></span></b></p>     <div style="text-align: left;"> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Hay dos tipos de tratamiento: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">1. Tratamiento de plazo fijo (interfer&#243;n <span class="SpellE">pegilado</span>): trabaja sobre el virus y el &#225;rea inmunol&#243;gica del hu&#233;sped, y su meta es la posibilidad de curaci&#243;n (aunque por el momento se reportan tasas bajas); <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">2. Tratamiento de tiempo indeterminado (an&#225;logos de <span class="SpellE"><span  class="GramE">nucle&#243;s</span></span><span class="GramE">(</span>t)idos), el cual trabaja sobre la replicaci&#243;n viral, tiene como meta la <span  class="SpellE">seroconversi&#243;n</span> a <span class="SpellE">Ac</span> e, VO. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los an&#225;logos de <span class="SpellE"><span class="GramE">nucle&#243;s</span></span><span  class="GramE">(</span>t)idos se clasifican en 3 grupos de acuerdo con su estructura qu&#237;mica: a) L <span class="SpellE">nucle&#243;sidos</span>: <span  class="SpellE">lamivudina</span>, <span class="SpellE">emtricitabina</span>, <span class="SpellE">telvivudina</span> y <span class="SpellE">clevudina</span>; b) <span class="SpellE">fosfonatos</span> ac&#237;clicos: <span  class="SpellE">adefovir</span>, <span class="SpellE">tenofovir</span> y <span class="SpellE">pradefavir</span>; c) anillo pentano/<span class="SpellE">ciclopentano</span>: <span  class="SpellE">entecavir</span>, <span class="SpellE">carbovir</span>, <span class="SpellE">abacavir</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La similitud en estructura correlaciona con similitud en patr&#243;n de resistencia y tipos de mutaciones que inducen. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 10: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) De acuerdo con las caracter&#237;sticas de los pacientes, se considera tratamientos de primera elecci&#243;n cualquiera de los siguientes: interfer&#243;n <span class="SpellE">pegilado</span>, <span class="SpellE">lamivudina</span>, <span class="SpellE">telvivudina</span>, <span class="SpellE">entecavir</span> o <span class="SpellE">adefovir</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) Hay factores que influencian, favorablemente, la respuesta al tratamiento con Interfer&#243;n <span class="SpellE">pegilado</span>: niveles bajos de HBV DNA, niveles altos de ALT, niveles bajos de <span class="SpellE">Hbe</span> y genotipos <span class="SpellE">AyB</span>. En los pacientes portadores de enfermedad cr&#243;nica <span class="SpellE">Age</span>+, <span  class="SpellE">Age</span>-, sin cirrosis, con niveles de ALT mayores de 2x valor superior normal, sin contraindicaciones para el tratamiento, se debe considerar el tratamiento con Interfer&#243;n <span class="SpellE">Pegilado</span>. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) El Interfer&#243;n <span class="SpellE">Pegilado</span> se utilizar&#225; como monoterapia por un lapso de 48 semanas tanto en ant&#237;geno e positivo como negativo. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">d) Se debe considerar el tratamiento para pacientes <span class="SpellE">Age</span>+, <span class="SpellE">Age</span>-, con enfermedad hep&#225;tica cr&#243;nica compensada, con niveles de ALT por arriba de 2 veces el valor basal o con carga viral mayor de 10<sup>4 </sup>copias (2 mil UI/<span class="SpellE">mL</span>) si es e negativo o mayor de 10<sup>5</sup> copias (20mil UI/<span  class="SpellE">mL</span>) si es e positivo. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">e) Previo a la utilizaci&#243;n de <span class="SpellE">lamivudina</span> a todos los pacientes debe hac&#233;rsele <span class="SpellE">tamizaje</span> por HIV. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">f) Al documentarse resistencia a <span class="SpellE">lamivudina</span>, se debe agregar un agente de otro grupo para evitar resistencia cruzada. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">g) Es indispensable contar con &#8220;agentes de rescate&#8221;, al iniciar tratamiento con <span class="SpellE">lamivudina</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">h) Los pacientes en tratamiento antiviral deben tener monitoreo de PFH y PFR cada 3 meses. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">i) El seguimiento de los pacientes en tratamiento, ser&#225; determinado por el medicamento utilizado. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">j) Si el paciente tiene contraindicaciones para interfer&#243;n <span class="SpellE">pegilado</span>, la primera elecci&#243;n ser&#225; tratamiento con cualquiera <o:p></o:p></span></p>     <div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">de</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> los siguientes an&#225;logos de <span class="SpellE">nucle&#243;s</span>(t)idos: <span  class="SpellE">adefovir</span>, <span class="SpellE">lamivudina</span>, <span class="SpellE">telvivudina</span> o <span class="SpellE">entecavir</span>. <o:p></o:p></span></p> </div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Monitoreo de pacientes en tratamiento con medicamentos orales an&#225;logos de <span class="SpellE">n&#250;cleot</span>(s<span  class="GramE">)idos</span> <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Las gu&#237;as de manejo usualmente nos dan pautas para decidir a que pacientes tratar y con cuales medicamentos, </span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">pero no <span  class="SpellE">comtemplan</span> los lineamientos de seguimiento que se deben realizar. Este <span  class="SpellE">ademdum</span> pretende establecer algunas definiciones y pautas al respecto. <a  href="/img/revistas/amc/v50s3/art30i2.jpg">Figura 1</a><b><o:p></o:p></b></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Nuevos tratamientos <o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 11: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a. Los tratamientos con <span class="SpellE">emtricitabina</span>, <span  class="SpellE">clevudina</span>, <span class="SpellE">valtorcitabine</span>, <span class="SpellE">amdoxovir</span>, <span class="SpellE">lobucavir</span>, <span class="SpellE">pradefovir</span> y <span class="SpellE">heteroarildehidropiridinas</span>, son medicamentos que requieren m&#225;s investigaci&#243;n para establecer su rol dentro del manejo de esta patolog&#237;a. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Documentaci&#243;n de Resistencia <o:p></o:p></span></b></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 12: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) En un paciente en tratamiento, se documentar&#225; resistencia, con determinaci&#243;n cada 6 meses de carga viral (CV). <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) En caso de no contar con determinaciones peri&#243;dicas de CV, la resistencia se definir&#225; por evaluaci&#243;n de cuadro cl&#237;nico y Transaminasas <o:p></o:p></span></p>     <div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Reinfecci&#243;n, <span  class="SpellE">recaidas</span> y no respondedores <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">No respondedores:</span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> pacientes que han sido tratados con interferones o an&#225;logos de <span class="SpellE">nucle&#243;t</span>(s<span  class="GramE">)idos</span>, sin respuesta en la supresi&#243;n de carga viral o que no logren <span class="SpellE">seroconversi&#243;n</span> de <span  class="SpellE">Ag</span> e a anticuerpo e. <o:p></o:p></span></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Reca&#237;das post tratamiento:</span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> pacientes con supresi&#243;n de la replicaci&#243;n viral mientras est&#225;n con tratamiento con Interfer&#243;n, que recaen en el seguimiento del DNA HBV, a la semana 12/24. Pueden tener negativo el ant&#237;geno e y luego aparecer positivo. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Reinfecci&#243;n:</span></b><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> pacientes con trasplante de h&#237;gado por enfermedad terminal por virus B, que vuelven a tener cargas virales positivas post trasplante. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 13: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a. Para determinar el tratamiento adecuado de los no respondedores se requiere m&#225;s investigaciones cl&#237;nicas. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b. A los pacientes con reca&#237;da post tratamiento con interfer&#243;n <span  class="SpellE">pegilado</span>, se les puede iniciar tratamiento con inhibidores de <span class="SpellE"><span class="GramE">nucle&#243;s</span></span><span  class="GramE">(</span>t)idos. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div> </div>     <div style="text-align: left;"></div>     <div>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Casos y situaciones especiales: <span style=""><o:p></o:p></span></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">A. Portadores inactivos sometidos a <span class="SpellE">inmunosupresi&#243;n</span> <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Del 20 al 50% de los portadores inactivos del virus B activan enfermedad cuando reciben <span class="SpellE">inmunosupresi&#243;n</span> o quimioterapia. <span  class="SpellE">Lamivudina</span> o <span class="SpellE">adefovir</span> reducen la reactivaci&#243;n y complicaciones. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 14: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) Se debe tamizar para virus B a los pacientes que ser&#225;n sometidos a <span  class="SpellE">inmunosupresi&#243;n</span> o quimioterapia <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) En pacientes con tiempo de tratamiento indefinido se debe monitorear carga viral y ALT, y dar tratamiento si aumentan <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) En pacientes con tiempo de tratamiento definido se debe iniciar junto con <span  class="SpellE">lamivudina</span> o <span class="SpellE">adefovir</span> y suspender 6 meses despu&#233;s de terminada la <span class="SpellE">inmunosupresi&#243;n</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">B. Alcohol y virus B <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los alcoh&#243;licos tienen mayor incidencia de infecci&#243;n por virus B y mayor riesgo de <span class="SpellE">hepatocarcinoma</span>. El alcohol aumenta la necrosis e inflamaci&#243;n hep&#225;ticas y acelera el desarrollo de enfermedad cr&#243;nica. Tambi&#233;n el alcohol puede provocar exacerbaciones agudas de hepatitis B cr&#243;nica. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 15: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a- Se debe vacunar contra el virus B a todos los alcoh&#243;licos <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b- Todo paciente con virus B debe abstenerse de consumir alcohol. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">C. Coinfecci&#243;n HBV y HIV <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La coinfecci&#243;n con virus B y HIV afecta la evoluci&#243;n, pron&#243;stico y tratamiento de ambas enfermedades. En <span class="SpellE">coinfectados</span> la <span class="SpellE">inmunosupresi&#243;n</span> hace que las transaminasas est&#233;n normales o bajas en enfermedad activa. La infecci&#243;n con virus B aumenta la <span class="SpellE">hepatotoxicidad</span> de los antirretrovirales. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 16: <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a- Los pacientes con HVB deben ser tamizados para HIV y viceversa. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b- Los pacientes con HIV deben ser vacunados seg&#250;n el siguiente esquema: <a  href="/img/revistas/amc/v50s3/art30t3.jpg">Cuadro 3</a> <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c- En pacientes <span class="SpellE">coinfectados</span> con HBV y HIV la decisi&#243;n de tratamiento y la escogencia de los f&#225;rmacos se realiza de la siguiente manera: <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">1) Si el paciente no necesita terapia <span class="SpellE">anti</span> retroviral, ni tiene indicaci&#243;n para tratamiento de la hepatitis B se debe monitorear al paciente con transaminasas cada 3 meses carga viral HVB cada 6 meses y discutir conveniencia de biopsia hep&#225;tica <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">2) Si el paciente necesita terapia <span class="SpellE">anti</span> retroviral y tambi&#233;n tratamiento para virus B: incluir <span class="SpellE">lamivudina</span> (o <span class="SpellE">emtricitabina</span>) m&#225;s <span class="SpellE">tenofovir</span> (o <span class="SpellE"><span class="GramE">adefovir</span></span><span  class="GramE"> )</span> o considerar uso de interfer&#243;n. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">3) Si el paciente no necesita terapia <span class="SpellE">antiretroviral</span> pero s&#237; necesita tratamiento para virus B usar interfer&#243;n si es <span  class="SpellE">HBe</span> + o <span class="SpellE">adefovir</span> si es <span class="SpellE">HBe</span> &#8211;, o como alternativa considerar la terapia <span class="SpellE">antiretroviral</span> m&#225;s temprano. <o:p></o:p></span></p>     <div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">D. Coinfecci&#243;n virus B y C <o:p></o:p></span></b></p> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Es controversial si la coinfecci&#243;n con virus B y C aumenta la progresi&#243;n a cirrosis y el riesgo de <span class="SpellE">hepatocarcinoma</span> La presencia de ambos virus frecuentemente, hace que uno inhiba la replicaci&#243;n viral del otro o haya una inhibici&#243;n mutua. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 17: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">En la bibliograf&#237;a se recomienda establecer cu&#225;l es el virus dominante mediante carga viral y tratar de acuerdo con lo establecido para ese virus, pero en este punto no se logr&#243; consenso. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">E. Transplante hep&#225;tico y virus B <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Pacientes con enfermedad hep&#225;tica avanzada por virus B pueden beneficiarse con un trasplante. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: left;"> </div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 18: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a. Las indicaciones para trasplante son: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a1) Expectativa de vida &lt; a 2 a&#241;os. a2) Historia de peritonitis bacteriana espont&#225;nea recurrente a3) Encefalopat&#237;a cr&#243;nica / recurrente. a4) Ascitis refractaria a5) Sangrados digestivos recurrentes a pesar de tratamiento endosc&#243;pico de v&#225;rices <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b. El tratamiento <span class="SpellE">pre</span> trasplante es el siguiente: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b1) Paciente <span class="SpellE">HBs</span> <span class="SpellE">Ag</span> (+) y carga viral &lt;105: no dar tratamiento. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b2) Paciente <span class="SpellE">HBs</span> <span class="SpellE">Ag</span> (+) y carga viral &gt;105: tratar con <span class="SpellE">Lamivudina</span> o <span  class="SpellE">Adefovir</span> por 4 semanas o m&#225;s previo a trasplante. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c. El tratamiento con gamma globulina <span class="SpellE">hiperinmune</span> (HB <span class="SpellE">Ig</span>) post trasplante es: <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c1) Fase <span  class="SpellE">anhep&#225;tica</span>: 10.000 U <span class="SpellE">I.V</span>. c2) 1&#186; semana posterior a trasplante: 10.000 U <span class="SpellE">I.V</span>. c /d&#237;a x 6 d. c3) DNA (-): medir niveles de <span class="SpellE">anti</span> <span class="SpellE">HBsAc</span> c/ semana, si es &lt; de 100-150 UI/L aplicar otra dosis c4) DNA (+): medir niveles de <span class="SpellE">anti</span> <span class="SpellE">HBsAc</span> c/ semana, si es &lt; de 500 UI/L aplicar otra dosis y continuar <span class="SpellE">Lamivudina</span> o <span  class="SpellE">Adefovir</span>. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">F. Insuficiencia renal y <span class="SpellE">H.V.B</span>. <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La infecci&#243;n por virus B produce da&#241;o renal glomerular por dep&#243;sitos de ant&#237;genos (<span class="SpellE">G.N</span> membranosa y <span class="SpellE"><span class="GramE">membranoproliferativa</span></span><span  class="GramE"> )</span> o da&#241;o vascular ( <span class="SpellE">poliarteritis</span> <span class="SpellE">nodosa</span>) La infecci&#243;n por virus B contraindica el uso de inmunosupresores y complica el tratamiento de enfermedades renales. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 19: <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) Pacientes con IRC con <span class="SpellE">HBs</span> <span  class="SpellE">Ag</span> (-) deben vacunarse, preferible doble dosis y refuerzos. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) Pacientes en di&#225;lisis hacer serolog&#237;a para HBV dos veces/ a&#241;o <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) Vacunar al personal de salud de hemodi&#225;lisis <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">d) Separar equipos usados en pacientes infectados.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">e) Controlar a los vacunados con niveles de <span class="SpellE">anti</span> <span  class="SpellE">HBs</span> <span class="SpellE">Ac</span><o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">f) El tratamiento es similar a cualquier paciente con hepatitis B cr&#243;nica, excepto que no se debe usar <span class="SpellE">adefovir</span> por su toxicidad renal<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">g) En <span  class="SpellE">vasculitis</span> se puede usar ciclos cortos de esteroides y <span class="SpellE">plasmaferesis</span> si es severa.<o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">G. Hemofilia y HBV <o:p></o:p></span></b></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: left;"> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Los pacientes hemof&#237;licos tienen mayor riesgo de hepatitis B transmitida por hemoderivados. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: left;" class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 20: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) Todos los pacientes con des&#243;rdenes de sangrados, deber&#225;n ser vacunados contra Hepatitis A y B. Preferir vacunas <span class="SpellE">S.C</span> <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) Los pacientes tratados con concentrados que no est&#225;n inactivados para virus (previo a <span class="GramE">1992 )</span> deber&#225;n realizarse estudios de Hepatitis A y B, antes de la inmunizaci&#243;n <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) Los pacientes que no responden a la vacuna de Hepatitis B, deber&#225;n recibir un esquema con doble dosis. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">d) Los respondedores deben ser revacunados cada 5 a&#241;os. <span class="SpellE">Tamizaje</span> por HCC y seguimiento en portadores <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">La incidencia anual de HCC en pacientes portadores del virus B de hepatitis es de 1-6%, lo que justifica el intentar realizar la detecci&#243;n temprana de esta patolog&#237;a en estos. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"> </div>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 21: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) Los m&#233;todos de elecci&#243;n de <span class="SpellE">tamizaje</span> para detecci&#243;n temprana de HCC, en pacientes con Virus B, actualmente son la <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span class="GramE"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">determinaci&#243;n</span></span><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;"> de AFP y el US h&#237;gado, cada 6 meses. <o:p></o:p></span></p>     ]]></body>
<body><![CDATA[<div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) Hay grupos de mayor riesgo, en los cuales la vigilancia debe ser mayor: Hombres mayores de 45 a&#241;os, portadores de <span class="SpellE">HbsAg</span> con cirrosis o una historia familiar de HCC. Estos deben de evaluarse cada 3 meses durante 2 a&#241;os, luego si son normales, cada 6 meses. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) Los pacientes que han sido portadores del virus, aun si son portadores asintom&#225;ticos o ya hayan aclarado el virus, deben de monitorizarse al menos, una vez al a&#241;o. <o:p></o:p></span></p>     <p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Pacientes con cirrosis <o:p></o:p></span></b></p>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">Debe darse tratamiento antiviral a los pacientes portadores de cirrosis descompensada, para prevenir la progresi&#243;n hacia enfermedad hep&#225;tica terminal. En caso de que sean candidatos a trasplante para estabilizar a los pacientes antes de la cirug&#237;a, retrasar la necesidad del mismo. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: left;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p class="MsoNormal"><b style=""><span  style="font-size: 11pt; font-family: Verdana;">Recomendaci&#243;n 22: <o:p></o:p></span></b></p>     <div style="text-align: left;"> </div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">a) El tratamiento con interfer&#243;n, est&#225; contraindicado en los pacientes con cirrosis descompensada. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">b) El tratamiento con <span class="SpellE">lamivudina</span> en pacientes con cirrosis descompensada es seguro y est&#225; indicado. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     ]]></body>
<body><![CDATA[<p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">c) <span class="SpellE">Adefovir</span> es un tratamiento factible para los pacientes con cirrosis descompensada y la dosis recomendada es de 10 <span  class="SpellE">mg</span>/d. <o:p></o:p></span></p>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <div style="text-align: justify;"></div>     <p style="text-align: justify;" class="MsoNormal"><span  style="font-size: 10pt; font-family: Verdana;">d) En los pacientes con cirrosis descompensada si se documenta resistencia a la <span  class="SpellE">lamivudina</span>, se debe cambiar el tratamiento a <span  class="SpellE">adefovir</span>, si no tiene insuficiencia renal. <o:p></o:p></span></p> </div> </div> </div> </div> </div>      ]]></body>
</article>
